Fruit in de tuin: warmteminnende planten (exoten) en vorstbescherming

Sommige warmteminnende fruitsoorten vragen een zonnige, warme standplaats en moeten meestal binnen overwinteren. Indien die planten goed afgehard zijn kunnen ze meer koude verdragen. Sommige plantensoorten verdragen beter vorst en kunnen enkele dagen of weken na de eerste nachtvorst geoogst worden.

Overzicht 

Plantenbescherming bij eerste nachtvorst

De eerste nachtvorsten komen er aan! De eerste keren kan deze vorst meer schade veroorzaken, omdat planten nog niet voldoende afgehard zijn. Gevoelige planten kunnen flink beschadigd worden.
Breng erg gevoelige planten (exoten) gedurende de ganse nacht, tot de volgende voormiddag onder in een beschutte ruimte.

Kassen of serres waarin vorstgevoelige planten staan kunnen best vanaf de late namiddag volledig gesloten worden, om de warmte goed bij te houden voor de volgende nacht.

Planten die te laat stikstofrijke meststoffen gekregen hebben groeien langer door in het najaar en zijn gevoeliger voor nachtvorst. Planten die kaliumrijke meststoffen gekregen hebben zijn harder en minder gevoelig voor nachtvorst.

Dikwijls wordt jong plantgoed in de kas/ serre of in warmere landen opgekweekt. Bij het planten in het najaar zijn deze planten minder afgehard, vorstgevoeliger en moeten daarom beschermd worden tegen de eerste nachtvorsten. Vorstgevoelige planten worden daarom ook in het late voorjaar geplant. Plantgoed dat in Nederland of België in openlucht werd opgekweekt is meestal beter afgehard en minder vorstgevoelig.

Wel of niet snoeien? Wanneer vorstgevoelige fruitsoorten snoeien?

Planten die te groot zijn geworden om binnen te brengen, kunnen gesnoeid worden, zodat ze toch naar binnen kunnen.
o.a. Passieflora verdraagt goed deze snoei. Vijgen in pot die naar binnen moeten, kunnen een beetje gesnoeid worden zodat ze gemakkelijker binnen kunnen.

Jonge planten en bomen worden pas in het voorjaar (maart) gesnoeid, want de snoeiwonde kan soms invriezen. In het najaar gesnoeide JONGE planten zijn ook vorstgevoeliger!
Wacht daarom tot in het (late) voorjaar met het snoeien van jonge appelbomen, perenbomen, vijgen, passieflora's en kaki's.

Zie ook "Fruit ABC-stekkalender" en  "Fruit ABC - Snoeikalender"

Fruitsoort en fruitrassenkeuze: vorstgevoelige fruitsoorten

Sommige fruitrassen zijn meer vorstgevoelig dan andere. Meestal is dit wel na te vragen bij de leverancier van de planten.

Vorstgevoelige fruitsoorten zijn:

- Boomtomaat, tamarillo - Solanum betaceum (syn. Cyphomandra betacea)

- Passievruchten (Passieflora)

- Citrussoorten (Citrus species)

- Kaki (Diospyros kaki)

- Bananen (Musa)

- Vijgen (Ficus carica)

- Pawpaw (Asimina triloba)

Materialen voor winterbescherming

Noppenfolie is bijzonder geschikt om warmteminnende planten te beschermen tegen strenge nachtvorst. Overdag, als het terug warmer is, moet deze noppenfolie terug weggehaald worden.

Vliesdoek of groeidoek is bruikbaar om jonge vijgentwijgen te beschermen tegen vorst. Op deze twijgen staan dikwijls vruchtjes van enkele mm grootte die zeer vorstgevoelig zijn. Indien deze vruchtjes beschermd worden bij zware vorst, dan groeien ze in het voorjaar uit en geven in juni de eerste rijpe vruchten. Indien deze minivruchtjes niet afvriezen dan geven sommige vijgenrassen tweemaal per jaar rijpe vijgen!
Vliesdoek kan een bescherming geven van -5° tot -10°C, afhankelijk van de vochtigheidsgraad en windsnelheid.

Ook rietmatten zijn zeer geschikt om lage vijgenstruiken en olijven (Olea europaea) te beschermen bij strenge vorst (-10°C.). De grond onder een olijvenboom of vijg kan beschermd worden met een laag stro of met een dikke laag hakselhout. Indien de bovenste takken afvriezen, dan kunnen de onderste knoppen aan de grondoppervlakte nog opnieuw uitlopen.

Een dikke sneeuwlaag (50 cm) aan de voet van vijgen, olijven en andere vorstgevoelige planten geeft een prima bescherming tegen het volledig bevriezen van de planten. Gebruik enkel sneeuw waaraan nog geen zout toegevoegd werd!

Gebruik de winterbescherming enkel bij strenge vorst. Eens de vorstperiode voorbij is, het beschermmateriaal verwijderen en flink luchten om vochtproblemen en schimmelvorming te voorkomen.

Vliesdoek laat licht, lucht en water door. Het is te bekomen in verschillende afmetingen. Vliesdoek moet voorzichtig gebruikt worden, want meestal scheurt het gemakkelijk.

Lees ook meer over vorstbescherming van pot- en kuipplanten.

Vruchten oogsten voor of na de vorst?

Vruchten die veel suiker bevatten verdragen beter lichte vorst.

Pitvruchten zoals appel, peer en kweepeer kunnen best geoogst worden voor de eerste vorst. Te laat geplukt fruit valt gemakkelijk op de grond en is maar kort te bewaren.
Mispels (Mespilus germanica) verdragen enige vorst en worden zelfs sneller eetbaar als ze wat vorst hebben gekregen.

De bladeren van kiwi's (Actinidia deliciosa) verdragen weinig vorst en worden snel bruin. De kiwivruchten worden door de talrijke bladeren beschermd tegen de koude. Zodra de eerste bladeren bruin worden kunnen de kiwivruchten best geoogst worden. Laat de vruchtstelen van de kiwi's hangen, ze zijn een hulpmiddel om later de snoei correct toe te passen. De geoogste kiwivruchten rijpen meestal gedurende enkele maanden. Pluk de vruchten niet te vroeg af, want dan bevatten ze minder suikers. Enkel vroegrijpende kiwi's kunnen vroeger geplukt worden.

De bladeren van kaki's (Diospyros kaki) vallen na de eerste nachtvorst gemakkelijk af. De kakivruchten kunnen zonder problemen nog enkele dagen of weken blijven hangen. Het looizuur in de vruchten wordt door koude sneller afgebroken, zodat ze eetbaar worden. Let wel op voor vogelvraat!

Druiventrossen (Vitis vinifera) verdragen ook lichte vorst en hoeven niet direct geoogst te worden. De druiven bevatten veel suiker en zijn hierdoor beter bestand tegen de vorst. Druivenbladeren zijn wel vorstgevoelig en vallen snel af. Let op voor vogelvraat aan de overblijvende druiventrossen!

Met vliesdoek kunnen de bladeren van een vijgenstruik (Ficus carica) beschermd worden tegen vroege nachtvorst, zodat de aanwezige vruchten verder kunnen afrijpen. De bladeren zijn erg vorstgevoelig en vallen snel af. Zodra het niet meer vriest moet er gelucht worden om schimmelaantasting te voorkomen.

Zijn er geen (grote) vijgen meer te oogsten, dan is bescherming tegen lichte vorst niet meer nodig. Pas vanaf zware vorst (-10°C) is het opnieuw nuttig van een vijgenstruik te beschermen, zodat de jonge twijgen niet afvriezen.

 Veel fruitplezier!

Laatste aanpassing: 04/09/10            G. De Kinder