Fruit in de tuin: Groenblijvende olijfwilg, zilverbes
Elaeagnus ebbingei

Elaeagnus ebbingei of zilverbes is een groenblijvende, besdragende sierheester, geschikt als vrijgroeiende struikvorm {solitair}.  De rode, eetbare bessen hebben een zilveren glans en zijn rijk aan vitaminen. Deze heester en halfklimmer is weinig vatbaar voor schimmelziekten.

Overzicht 

Plantkundige kenmerken van de zilverbes (Elaeagnus):

Naamgeving:

Wetenschappelijke naam:

Elaeagnus x ebbingei (Kruising van E. macrophylla x E. pungens of E. x. reflexa)
Elaeagnus multiflora (syn. E.edulis) 'Sweet Scarlet', Elaeagnus umbellata 'Serinus' en 'Turdus'.
Nederlandse naam: zilverbes en zilverbladige olijfwilg
Engels: Russian olive, autumn olive, silverberry

Familie: Elaeagnaceae (olijfwilgfamilie)

Etymologische betekenis van de Elaeagnus:

Elaeagnus: Verschillende betekenissen mogelijk: 1) Van het Griekse elaia, olijfboom en agnos, verwijzend naar de olijfvormige vruchten. 2) Van Héléagnos, uit het moeras. De plantennaam werd aanvankelijk gebruikt voor een wilgensoort. De bladeren lijken op deze van Salix.
ebbingi (x): Een kruising die naar J.W.E. Ebbinge genoemd werd.
multiflora: veelbloemig; met veel bloemen (L.: multus = veel; flos = bloem)
umbellata: Van umbra (L.= schaduw, scherm); schermvormige bloemen of bladeren; schermbloemig; schermbladig
Meer lezen over de betekenis, oorsprong en verklaring van Latijnse/wetenschappelijke plantennamen: "ABC van het plantenlatijn. Betekenis van botanische namen"
 

De zilverbes is nauw verwant aan de duindoorn, Hippophae rhamnoides. De zilverbes is bekomen door kruisingen en komt in de vrije natuur niet voor. Groenblijvende heester met een glanzend, sierlijk, donkergroen, breed ovaal blad dat onderaan wit is.  Sommige rassen hebben een geelbont blad.

Bij strenge vorst is schade mogelijk (Winterhard tot - 18°C.).
De struiken zijn 2-3 (5) m hoog en breed. Eventueel is ook teelt in haagvorm of als windschut mogelijk. Ook stamvormen (half- en hoogstam) zijn verkrijgbaar. 
De plant verdraagt goed zoute zeewind zodat deze struik / boom zeer geschikt is voor de kuststreek en in voortuinen waar er kans op opspattend zout is.

Vermeerderen van Elaeagnus - zilverbes

Stekken en enten is mogelijk. Wortelechte planten worden bekomen d.m.v. zomerstek / scheutstek van 7-10 cm in de maanden juli-augustus. Door de stekken onderaan een beetje extra te verwonden en door het stekpoeder Rhizopon AA 1% te gebruiken kan de beworteling sneller en gelijkmatiger verlopen. 

Enten kan ook, maar op de onderstam Elaeagnus multiflora kan later taksterfte ontstaan  

Planttips en de teelt van Elaeagnus - zilverbes.

Grond en standplaats:

Zilverbessen zijn winterhard tot - 18°C en groeien het best op een zonnige, warme plaats, maar verdragen ook halfschaduw.

Ze groeien optimaal op een zeer droge of matig natte humusrijke grond. Te natte gronden worden niet verdragen. De pH mag zuur, neutraal of alkalisch zijn. Ook voedselarme gronden zijn geschikt. Alle soorten leven in symbiose met stikstofbacteriën in de grond. Stikstofmeststoffen zijn niet belangrijk. Op te voedzame grond is er meer vegetatieve groei en hierdoor minder vruchten. Voor een hoge productie kunt u beter planten op een voedselarme grond.

Te planten van september tot oktober en van maart tot april op een plantafstand van 3 m.

Goed geschikt voor onderbeplantingen. Bij het planten onder bomen wordt deze groene heester een halfklimmer. Goed wind- en zoutbestendige heester.   

Een goede kruisbestuiving geeft meer zilverbessen :

Kruisbestuiving door bijen en hommels is meestal wenselijk voor een goede vruchtzetting. De crèmewitte, klokvormige, onopvallende bloemen hebben soms een zoete geur. Van de bloemen kunnen aromatische likeuren gemaakt worden.

Het bloeitijdstip is van oktober tot december. Vorst tijdens de bloei is nadelig voor de vruchtzetting.

.  

Snoeien van Elaeagnus - zilverbes:

Snoeitijdstip: In het late voorjaar (na de oogst van de vruchten). De ideale periode voor het snoeien van wintergroene Elaeagnus hagen strekt zich uit van begin mei tot half september. Er kan nog rond half augustus gesnoeid worden, maar de jonge scheuten die je haag na het snoeien zal vormen, zijn dan een stuk vorstgevoeliger.

Na half september snoeien is af te raden: de nieuwe scheutjes zijn broos en onvoldoende afgerijpt waarbij ze bij strenge vorst makkelijk kunnen invriezen.   
Zeer goed snoeiverdragend.  Kan gesnoeid worden tot een haag van 1,5 m hoog en 0,45 m breed, waarbij de aanbevolen breedte 1 m is). Dode takken wegsnoeien.  

Oogsten van zilverbes:

Om te kunnen oogsten is een warme, beschutte standplaats noodzakelijk. Oogsttijdstip april-juni.  De vitaminerijke vruchten zijn aantrekkelijk rood, met zilveren glans en ongeveer 2 cm lang en 1 cm breed.

De zuurzoete / wrange vruchten geschikt voor jam / confituur en voor vers gebruik. 

De eiwit- en vetrijke zaden kunnen na het pellen rauw of gekookt opgegeten worden en hebben een fijne smaak.  Uit de vruchten kan ook olie worden geperst.

Elaeagnus groeit meestal gezond. Vatbaarheid of gevoeligheid voor ziekten en plagen?

De zilverbes is meestal een gezond groeiende struik. Soms kan er toch Phomopsis-kanker optreden --> Opvallend gekleurde plekken op te takken.

Interessante & aanbevolen Elaeagnus-rassen:

Het ras ‘Gilt Edge’ is een goede bestuiver en heeft brede, gele strepen op de bladeren, een hoge productie. 
‘Limelight’ heeft een zilverachtige glans op de bladeren, een sterke groei en lagere productie.  
Andere rassen zijn: 'Albert Doorenbos', 'Lannou' (GOLDSPLASH), 'Lemon Ice' en 'Webb'