Duindoorn is in de siertuin gemakkelijk te kweken. De opvallende, oranje schijnbessen zijn bijzonder rijk aan vitamine C en zijn zeer geschikt om te verwerken tot sap, jam, confituur. Voor vers gebruik zijn ze te zuur. Van augustus tot januari zijn het erg opvallende, kleurrijke bessen in de tuin, welke bijzonder geschikt zijn in bloemschikken. en voor verwerking.

Overzicht 

Botanische naamgeving van duindoorn - Hippophae rhamnoides:

- Wetenschappelijke naam: Hippophae rhamnoides
- Nederlandse naam: duindoorn, zanddoorn 
- Familie: Elaeagnaceae
- Engels: sea buckthorn, seaberry, purging thorn, sallow thorn, sea willow, prick willow, Siberian pineapple
- Frans: argousier, faux nerprun, nersprun, saule épineux, bourdaine marine, burguespin. 
- Duits: Sanddorn, Sandbeer, Griesbeer, Weidendorn, Seedorn, Korallenbeer, Silberstrauch, Haffdorn
- Deens: Havtorn
- Tsjechië/ Slowakije: Rakytník rešetliakovitý
- Esperanto: hipofaja ramno

Etymologische betekenis van Hippophae rhamnoides:

Hippophae: Drie betekenissen: 1) Vroeger werd met de naam een gedoornde Euphorbia aangeduid. 2) 'hippopotamus' nijlpaard of paard en 'phae', donker of schemerachtig. Een sterke plant die ook op slechte gronden kan groeien. 3)Van hippos (Gr.= paard) en phaos (= licht); geneesmiddel voor paardenogen.
rhamnoides: betekent gelijkend op Rhamnus (wegedoorn)
Meer lezen over de betekenis, oorsprong en verklaring van Latijnse/wetenschappelijke plantennamen:
"ABC van het plantenlatijn. Betekenis van botanische namen"
 

Afkomst van Hippophae - duindoorn:

De meeste duindoornrassen zijn afkomstig uit Duitsland. Van nature uit is de duindoorn te vinden vanaf Midden-China tot het kustgebied van Noordwest-Europa.

In Oost-Europa worden de bessen reeds vele jaren verwerkt in dranken, jam en cosmetische producten.

Sinds enkele jaren worden Duindoornbessen op geheel biologische wijze verbouwd in de Waddenregio (NL) en worden er een aantal unieke producten van gemaakt (Coöperatie Wrâldfrucht).

Plantkundige kenmerken van Hippophae - duindoorn:

Familie: Elaeagnaceae (Olijfwilgachtigen) 
Tot dezelfde familie als duindoorn (Hippophae rhamnoides) behoren de  Elaeagnus en Shepherdia.

De twijgen van deze bladverliezende besheester zijn gedoornd en het blad is zilverwitachtig van kleur. Er bestaan ook doornloze vrouwelijke selecties (♀) welke meer en dikkere bessen geven.

Indien de groeiomstandigheden niet optimaal zijn, dan sterven de planten na 7-8 jaar af.

De struiken geven meestal veel wortelopslag. Via wortelknolletjes wordt er stikstof in de grond opgeslagen.

Het is een tweehuizige windbestuiver. Astma-gevoelige mensen kunnen omwille van de stuifmeelpollen beter geen duindoorn planten.
Om bessen te bekomen zijn mannelijke bestuivers noodzakelijk (vb. 'Pollmix') (♂)

De struiken kunnen 1,2 - 2 (4,5) m hoog en 3 m breed worden. De geelgroene bloemen verschijnen in maart, april en mei, vooraleer de bladeren verschijnen. De geeloranje/ bruinrode , ovale vrucht/ schijnbes is eigenlijk een nootje in een vlezig omhulsel.

Duindoornbessen zijn bijzonder rijk aan vitaminen en versterken de gezondheid!

De vogellokkende oranje schijnbessen zijn erg rijk aan diverse vitaminen (C., A., E., K, B., ...). De bessen hebben een hoog gehalte aan vitaminen (ACE). Naast deze vitamines bevatten de bessen ook antioxidanten, foliumzuur, flavonoïden en choline.

Het sap van de bessen werkt krachtgevend en is versterkend voor de gezondheid. De bessen kunnen helpen bij een gebrek aan vitaliteit. De venijnige stekels kunnen de oogst erg bemoeilijken.

Oogsten of plukken van vitaminerijke duindoornbessen (Hippophae rhamnoides):

Het gemakkelijkste kan u eerst de takken met duindoornbessen afknippen. Daarna knipt u met een kleine (snoei)schaar de bessen af en laat ze in een emmer vallen. Van de rijpe bessen maak je confituur, jam, gelei, vruchtensap of stroop.  Om van het vitaminerijke sap, jam of gelei te maken, kan het gemakkelijkste extra pectine toegevoegd worden (vb. PecPlus)

Na een vorstperiode wordt het aanwezige zetmeel omgezet in suiker en kan er soms alcohol gevormd worden in de bessen, waarvan vogels dronken kunnen worden.

De besrijke, gestekelde takken zijn erg geliefd in bloemstukken.

Vermeerdering kan gebeuren door wortelstekken of door worteluitlopers uit te steken. Stekken is ook mogelijk tijdens de maanden februari en juni/juli (Groeistof Rhizopon AA 0,5 %). De meeste Duitse cultivars zijn echter beschermd en mogen niet vrij vermeerderd worden.

Planttips voor duindoornbessen in de tuin:

Vochthoudende, kalkrijke, humusarme zandgronden (pH 5,5 tot 7,5/8)
Voorkeur voor een zonnige, vochtige standplaats. 
De duindoornplanten verdragen ook natte, droge en zoute gronden (Zouttolerante kustplant)

Op sterk verdichte, zure en stenige bodem hebben duindoornplanten een korte levensduur. Ook teveel schaduw is nadelig voor de levensduur.

Voor een goede vruchtzetting moeten er een mannelijke plant bij de vrouwelijke planten geplant worden. Eén mannelijke plant (♂) per 5 of 10 vrouwelijke planten (♀) is voldoende.

Plantafstand: 1,2 tot 1,8 m. in de lijn. Tussen de rijen 3 m afstand. (Hippophae rhamnoides 'Dorona' heeft de zwakste groei en mag het dichtste geplant worden)

De duindoornstruiken zijn zeer geschikt voor de bestrijding van bodemerosie en zijn bijzonder winterhard. De duindoorn is erg geschikt als natuurlijke haagplant in kuststreken en langs wegen in het binnenland (zouttolerante plant). Het hout is geschikt voor wandelstokken.

Snoeien van oudere duindoornstruiken: 

Duindoorn is een plant die sterk gedoornd is. Gebruik stevige handschoenen bij de snoei! Regelmatige snoei is geen noodzaak. Te groot geworden exemplaren regelmatig verjongen. Snoei in het voorjaar 1/3 deel van de oudste takken sterk terug.

Oude struiken: verwaarloosde struiken laten zich goed snoeien. Snoei (zaag) terug tot 10-30 cm boven de grond in de vroege lente. Vrouwelijke planten (♀) zullen wel enige jaren geen bessen vormen.

Aanbevolen duindoorn- Hippophae cultivars: 

De bessen van de vrouwelijke duindoornrassen (♀) bestaan in de kleuren geel en rood. Vers zijn ze meestal te zuur van smaak.
De bessen zijn oogstbaar tijdens de maanden september- oktober. 

Vanaf het 2de jaar kunnen de eerste bessen geoogst worden. 

Overige Hippophae rhamnoides rassen: 'Byantes', 'Ram', 'Rockanje', ...

Afbeeldingen van enkele gekende duindoornrassen:

'Askola.'	'Dorana'	'Frugana'	'Hergo'	'Leikora'

Waar is de duindoorn verkrijgbaar:

Plantgoed van deze Hippophae rhamnoides rassen te verkrijgen bij Kordes-jungpflanzen 

Veel fruitplezier!

Laatste aanpassing: 22/01/10            G. De Kinder - www.houtwal.be