Houtwal.be --> Fruitencyclopedie --> Bijzondere besvruchten --> Lycium barbarum - boksdoorn, goji bessen


Chinese goji-fruitbessen in de tuin kweken: planten van bijzondere vitaminerijke goji bessen

Planten van boksdoorn - Gojibes / Gojiberry (Lycium barbarum)

 

Planten van zoete kersen (Prunus avium)

Boksdoorn of goji bes is nauw verwant aan tomaten en is gemakkelijk te kweken in de tuin. De oranjerode bessen zijn bijzonder rijk aan vitaminen en anti-oxidanten. Van mei tot september zijn het erg opvallende, kleurrijke bloemheester. Aantrekkelijke vitaminerijke bessen in de zomer en herfst, welke bijzonder geschikt zijn voor vers gebruik, om te drogen en om te verwerken tot jam of sap. Gojibes is een doornige bladverliezende boom/heester die zeer geschikt is als hoge, ondoordringbare haag. Plant Lycium chinense en Lycium barbarum op een eerder droge, voedselarme en zonnige standplaats uit.

.

Botanische naamgeving van boksdoorn/ goji bes -Lycium:

- Wetenschappelijke naam: Lycium barbarum en Lycium chinense.
- Nederlandse naam: boksdoorn, goji, goji bes, goji berry, Chinese goji-bes, Chinese wolfbes, ...
- Familie: Solanaceae - Nachtschadigen
- Engels: wolf berry, Chinese wolfberry, GOJI BERRY, Chinese boxthorn, matrimony vine, goji-vineyeard
- Duits: Chinesischer Bocksdorn, Gewöhnlicher Bocksdorn, Gemeiner Teufelszwirn, Wolfsbeere, Chinesische Wolfsbeere, Goji-Beere, Bastard Jasmin, Liebesbeere, Himalaja-Goji, Tibet-Goji, Filzkraut, ...
 

Etymologische betekenis van gojibes - boksdoorn (Lycium barbarum):

Lycium: van Lukion, een Griekse naam voor een geneeskrachtige bladverliezende boom/struik uit Lycia in Klein Azië, Turkije.
barbarum: is afgeleid van barbarismus (Latijn voor ongewoon, buitenlands of vreemd).
chinense: afkomstig van China, chinees
De goji-bes-soorten Lycium barbarum en Lycium chinense zouden afkomstig zijn van China (Azië).
Meer lezen over de oorsprong en verklaring van wetenschappelijke plantennamen: "ABC van het plantenlatijn. Betekenis van botanische namen"

Afkomst van Lycium barbarum - boksdoorn (Goji bes):

De meeste boksdoornrassen zijn afkomstig uit China, maar de sommige rassen komen ook verwilderd in West-Europa voor.

Plantkundige kenmerken van Lycium barbarum - boksdoorn:

Familie: Solanaceae (Nachtschadigen)
Gojibessen behoren tot dezelfde familie als tomaten (Lycopersicon esculentum) en aardappels (Solanum tuberosum).

De lange twijgen (2-4 m.) van deze bladverliezende Goji-besheester zijn gedoornd en het langwerpige blad is 2-5 cm lang. (Er zijn ook breedbladige typen).

Een doornige, hoge haagplant met oranjerode eetbare bessen.

Lycium barbarum - goji bes, goji  berry, boksdoorn. goji bessen zijn zeer gezond!

De stekelige gojibes-struiken kunnen 1,8 - 3 m hoog en 1,5 - 2,5 m breed worden.
De violette, paarse en soms witte trompetvormige bloemen zijn vijftallig en verschijnen van mei tot oktober (vorst).
Er zijn smalbladige en breedbladige typen. De breedbladige typen zouden het snelste bloemen en bessen geven.

De sappige vitaminerijke bessen zijn bij het rijpen (augustus - oktober) oranjerood of rood van kleur en hebben een grootte van 1 tot 2 cm.
Sommige rassen smaken bitter doordat ze veel tannine bevatten.

Goji bessen zijn bijzonder rijk aan vitaminen en versterken de gezondheid!

De rode of oranjerode gojibessen zijn erg rijk aan diverse vitaminen.  Naast deze vitamines bevatten de bessen ook vele antioxidanten.

Het sap van de gojibessen werkt krachtgevend en is versterkend voor de gezondheid. De gojibessen kunnen helpen bij een gebrek aan vitaliteit. De doorns kunnen de oogst bemoeilijken.
Voorlopig is er nog geen probleem met vogelvraat.

Oogsten of plukken van vitaminerijke gojibessen (Lycium barbarum, L.chinense):

Te oogsten vanaf begin/midden augustus tot einde oktober. (Sommige jaren ook tot midden/einde november te oogsten).
Het gemakkelijkste kan u eerst de takjes met gojibessen afknippen. Daarna knipt u met een kleine (snoei)schaar de bessen af en laat ze in een emmer vallen. Rijpe bessen worden best niet met blote handen geplukt, want dan worden ze snel bruin (oxideren).
Van de rijpe bessen maak je confituur, jam, gelei, vruchtensap of stroop.  De rijpe bessen zijn ook vers te eten of te gebruiken om een vruchtenthee van te maken.
In de handel vindt men vooral gedroogde gojibessen.

Vermeerderen van gojibessen - boksdoorn (Lycium barbarum, L.chinense):

Bij voorkeur als kruidachtige zomerstek in augustus-september.
Goji bessen zaaien is ook mogelijk. Zaai begin maart zaden uit overrijpe bessen in een warme omgeving (20-22°C.) uit. Na de opkomst zoveel mogelijk licht geven. (Het zaaien vertoont gelijkenis met het zaaien van tomaten en paprika's).
Goji-zaailingen geven pas na 2-3 (4) jaar bessen, terwijl gestekte planten na 2 jaar al wat bessen kunnen geven.

Het eerste jaar kan u best de jonge gojiplanten vorstvrij overwinteren.

Planttips om boksdoorn/ gojibessen in de tuin te kweken:

Neutrale humusrijke gronden (pH 6,6 tot 7,5) die zeer goed doorlatend zijn. Ook voedselarme, droge, luchtige gronden zijn geschikt en de planten zouden hier sneller bessen produceren.
Voorkeur voor een zonnige, matige vochtige (droge) en voedselarme standplaats (Weinig stikstof en voldoende fosfor en kalium).
Winterhard in USDA Zone 8a (België en Nederland) tot -12,2 °C. , mits afgehard en volgroeid. Jonge planten zijn vorstgevoeliger!
Gojibessenstruiken zijn ideaal als hoog opgroeiende ondoordringbare, bloeiende haag. (Let op! Tot 3 meter lange takken die voorzien zijn van 3 cm lange doorns)

Plantafstand: 1 tot 1,5 meter in de lijn. Rijafstand 2 tot 2,5 (3) m. (15 tot 20 planten/100 m²)
Bedek na het planten de grondoppervlakte met bladeren en compost.

Gebruik bij voorkeur tweejarige planten, deze zijn minder vorstgevoelig dan eenjarige planten.
Tweejarige (goed afgeharde) planten kan je in november ofwel in april (begin mei) planten.
Eenjarige planten kan u best vanaf half mei uitplanten.

Sommige zaailingen groeien de eerste jaren erg sterk en zijn pas laat productief. Ook bevatten ze soms meer bitterstoffen (tannine) dan gestekte planten.
Gestekte gojiplanten zijn meestal vroeger productief dan zaailingen.
Er is een groot verschil tussen de verschillende rassen inzake smaak (bitterstoffen), zodat je beter (gestekte of afgelegde) planten kan kopen die voorzien zijn van etiket met rasnaam.
Aanbevolen rassen zijn 'Big Lifeberry', 'No 1 Lifeberry', 'Sweet Lifeberry' --> ca 2-2,5 €/stuk bij postorderbedrijf Kordes Jungpflanze http://koju.de/search?sSearch=lycium

Tweejarige (gestekte) planten geven soms al een kleine oogst, terwijl 4 of 5-jarige struiken een volle productie kunnen geven.

Gojibes-planten zijn ook zeer bruikbaar als kuipplant, hangplant en voor beplanting in grote (goed gedraineerde) bakken. Op een te natte grond kan bladvergeling, bladval en plantsterfte optreden.

Boksdoorntwijgen kunnen ook goed geleid worden langs horizontaal gespannen draden, zoals braambessen of druiven. Horizontaal leiden ofwel waaiervormig omhoog binden.

Plantenziekten en plagen bij gojibes/boksdoornstruiken: 

Vanaf september komt er vaak meeldauwschimmel (witziekte) voor op de bladeren, maar de planten hebben hier weinig hinder van. Voor de oogst van de bessen is dit geen probleem.

Op sommige plaatsen zijn de (jonge) planten vorstgevoelig en dient u een (wind) bescherming aan te brengen. Bij strenge vorst de jonge planten beschermen met bladeren, stro, snoeihout, rietmatten, schermdoek of vliesdoek.

In regenrijke zomers kan er bladval optreden. U kan de schade beperken door te planten waar de gojiplanten snel kunnen opdrogen na regen en niet te veel stikstofmeststoffen te geven.

Vogels zijn verlekkerd op de rijpe bessen.

Drie verschillende teeltsystemen: 

1) VERTICALE STAM & HARTTAK (Fruithaag aan horizontale draden)
Deze teeltmethode lijkt op de teelt van kruisbessen als haagvorm.
U kan zowel eentakkers, tweetakkers als drietakkers gebruiken.
Maak de verticaal groeiende stam op verschillende plaatsen vast aan een steunstok en aan de twee of drie horizontale steundraden. (Onderste draad op 0,50 m boven de grond, de bovenste draad op 1,80 m boven de grond). De (middelsterke) vruchttakken laat je aan de stam groeien vanaf 50 cm boven de grond tot 180 cm.

2) HORIZONTALE LEGGER
De lange takken zijn ook horizontaal te leiden aan draden zoals bij druiven. (Leggersysteem).
Het vruchthout komt dan aan de horizontale leggers en wordt regelmatig verjongd.

3) VRUCHTTAKKEN WAAIERVORMIG OMHOOG BINDEN;
De jonge twijgen (1- en 2 jarig) zijn ook waaiervormig omhoog te leiden aan horizontale draden zoals bramen. Laat 30 (40) cm afstand tussen de aangebonden twijgen.

Snoeien van oudere gojibes/boksdoornstruiken: 

Boksdoorn of gojibes is een hoge gedoornde struik. Gebruik stevige handschoenen bij de snoei! Regelmatige snoei is nuttig om grotere bessen te bekomen en de planten compact te houden.
Te groot geworden struiken kan u best regelmatig verjongen.
Snoei in het voorjaar 1/3 deel van de oudste takken sterk terug. Door jonge planten in het voorjaar terug te snoeien zou de bloei bevorderd worden.
De lange ranken zijn ook te leiden zoals druiventakken. Ook leiden zoals braambessen aan draden is mogelijk. De afstand tussen de aangebonden takken onderling moet groter zijn dan bij bramen!
Verse gesnoeide scheuten worden graag gegeten door kippen.
Oude struiken: verwaarloosde struiken laten zich goed snoeien in de vroege lente.

Waar is de gojibes/boksdoorn te koop of verkrijgbaar?

Plantgoed van de Lycium barbarum, Lycium chinense of Gojiberry/ gojibes is te bekomen bij meerdere firma's. Ook gedroogde goji-bessen zijn te bekomen.

Plantgoed van verschillende zoete gojibesrassen te bestellen bij Kordes-jungpflanzen (Zoek op deze site naar "Lycium"ofwel "goji" --> Artikelsuche)

Plantgoed van gojibessen is ook te bekomen bij:

* Johan Van Driessche:
pawpaw@telenet.be
tel 09/362.45.02
te 9860 Oosterzele
(Oost-Vlaanderen)



.

 

plaatje index

 

Veel fruitplezier met uw goji bessen!

Laatste aanpassing: 22/11/15            G. De Kinder - www.houtwal.be en https://twitter.com/gdekinder

 
Vragen?

Stel uw fruitvragen, lees tips in de fruitblog "Inheems- en uitheemsfruit - FruitABC"