Fruit in de fruittuin: boekbespreking.

 19de Rassenlijst voor kleinfruit (1999)

Inleiding.
Geschiedenis van de fruitrassenlijst.
Informatie in de rassenlijst.
Komen er ziekte-resistente kleinfruit-rassen?
Belang van de rassenlijst.
Samenstelling van de rassenlijst.
Overzicht inhoud rassenlijst.
Per fruitsoort kan je vinden
Per fruitras (cv) kan je vinden
Besluit (GDK)
Bestelling kleinfruitrassenlijst.
Correspondentie kleinfruitrassenlijst.

Inleiding kleinfruitrassenlijst:

Onderstaand artikel is gedeeltelijk overgenomen van de toespraak van dhr. Bakker J.J. 
Dhr. Bakker J.J. is secretaris van de Commissie voor de samenstelling van de Rassenlijst voor Fruitgewassen.
Deze toespraak werd gehouden naar aanleiding van de voorstelling van deze rassenlijst op de kleinfruitdag van Houtig Kleinfruit te Randwijk (Nederland) op 2 december 1999.
De Rassenlijst voor Fruitgewassen wordt samengesteld onder verantwoordelijkheid van genoemde commissie. 

Geschiedenis van de fruitrassenlijst

Ruim 65 jaar geleden, in 1933, verscheen de eerste Rassenlijst voor fruitgewassen. Sindsdien zijn er 18 edities verschenen. De 19e editie heeft wel even op zich laten wachten, want het is alweer 7 jaar geleden dat de laatste Rassenlijst verscheen. Door een gezamenlijke inspanning is het echter toch weer gelukt een nieuwe Rassenlijst samen te stellen.
De 19e Rassenlijst is voor het eerst opgesplitst in twee delen nl. een deel grootfruit en een deel kleinfruit met daarin aardbei, blauwe bes, braam, framboos, kruisbes, rode, witte en zwarte bes.
Bestond de eerste Rassenlijst uit 35 bladzijden, thans is de omvang 110 bladzijden alleen al voor kleinfruit inclusief veel kleurenfoto’s.

Informatie in de Rassenlijst voor kleinfruit

De 19e Rassenlijst voor Fruitgewassen deel kleinfruit geeft informatie over de rassen, die op grond van hun gebruikswaarde (o.a. productiviteit, kwaliteit en ziekte-resistentie) in aanmerking komen om te worden geteeld. Bij het maken van plantplannen zijn de rasbeschrijvingen van groot belang. In de vorige rassenlijst werden 74 rassen beschreven, nu zijn dat er enkele minder nl. 69. Bij sommige gewassen is het sortiment drastisch veranderd.

Komen er betere ziekte-resistente fruitrassen?

Aardbeien (Fragaria ananassa)

Voor het goed vaststellen van de ziekte-resistenties gaan jaren overheen. Bij veel nieuw opgenomen fruitrassen weten we dan ook nog onvoldoende over hun resistenties. Toch zijn we denk ik op de goede weg. Zeker bij aardbei.

Bij aardbei is voor het eerst een ras, 'Pavana', opgenomen met 3 resistentiegenen tegen roodwortelrot.

'Pavana' lijkt eveneens weinig vatbaar voor stengelbasisrot, meeldauw en verwelkingsziekte. 

Braambessen (Rubus fruticosus)

Bij braam lijkt het nieuw opgenomen ras 'Navaho' weinig vatbaar voor stengelziekten.

Frambozen (Rubus idaeus)

Wisten we bij de vorige rassenlijst nog weinig van de resistenties van de frambozenrassen, nu hebben we een beter beeld.

 'Tulameen' en 'Glen Ample' bezitten goede resistenties.

Kruisbes (Ribes uva-crispa)

Bij kruisbes is het helderroodkleurende ras 'Pax' niet of weinig vatbaar voor Amerikaanse kruisbessen-meeldauw, zodat in twee kleurgroepen nu resistentie aanwezig is. 

Rode bes (Ribes rubrum-red)

Bij rode bes worden nu vijf rassen aanbevolen die weinig of weinig tot matig vatbaar zijn voor bladvalziekte.

Zwarte bes (Ribes nigrum)

Tenslotte bij zwarte bes zijn de vatbare rassen voor meeldauw afgevoerd.

De nieuw opgenomen rassen 'Ben Alder', 'Ben Tirran', 'Bona', 'Kristin' en 'Triton', zijn allen weinig vatbaar voor Amerikaanse kruisbessenmeeldauw, terwijl 'Kristin' ook weinig vatbaar is voor bladvalziekte en 'Triton' weinig tot matig.

Belang van de kleinfruit-rassenlijst

De Rassenlijst geeft belangrijke informatie over rassen die in aanmerking komen om te worden geplant en voorziet in de behoefte van de sector voor het verkrijgen van een gewogen oordeel over nieuwe kleinfruitrassen. 
Bedacht moet wel worden dat de informatie uit de Rassenlijst, de eigenschappen van het ras, slechts een bouwsteen is voor het succes van de fruitteelt. Heden ten dage is er een goede regie van de gehele keten nodig, waarbij men niet meer zonder afspraken kan over omvang van de productie en de wijze van afzet. Dus een goede samenwerking in de keten tussen teler, afzetorganisatie en handelaar en een goed kwaliteitsbeleid. 
De vermeerderaar baseert zijn productiebeleid op de eerste plaats op zijn verwachtingen inzake de vraag naar bepaalde rassen. De Rassenlijst kan bij de bepaling van zijn beleid een belangrijk hulpmiddel zijn. Ook kan de Rassenlijst van groot nut zijn bij het verstrekken van informatie aan zijn afnemers.
Doordat niet alleen informatie over de rassen wordt gegeven, maar ook over kwekersrecht, gebruikswaarde-onderzoek, plantmateriaal en bestuiving is de Rassenlijst niet alleen van belang voor de fruitteler en vermeerderaar, maar ook voor de handelaar, de voorlichter en het onderwijs.

Samenstelling van deze kleinfruit-rassenlijst

De kleinfruitrassenlijst wordt samengesteld op basis van de gegevens die uit het gebruikswaarde-onderzoek en andere proeven komen. Daarnaast is het belangrijk om zoveel mogelijk ervaringen uit de praktijk mee te nemen om tot een evenwichtig oordeel over de rassen te kunnen komen. Om dit te realiseren is voor het eerst een redactieraad kleinfruit in het leven geroepen bestaande uit vertegenwoordigers van het FPO, voorlichtingsdiensten en NAKB. De leden van de redactieraad, waarbij de heer Dijkstra de concept teksten heeft gemaakt, hebben veel werk verzet, waarvoor ik ze bij deze vooral voor de constructieve samenwerking hartelijk wil bedanken. Samen zijn we tot een eensluidend advies gekomen. 
Het betreffen in alfabetische volgorde J. Bal (DLV-adviesgroep nv. marktgroep Fruittteelt, J. Dijkstra (secretaris), A. van Eck (DLV-adviesgroep nv, marktgroep Fruitteelt), K. de Jager (DLV-adviesgroep nv, marktgroep Aardbeien), W.A.G.M.Jansen (FPO), A.A. van Oosten, H. Pijnenburg (DLV-adviesgroep nv, marktgroep Aardbeien), Th. Veens (FPO) en A.J.P. van de Waart (FPO).
Daarnaast hebben nog vele anderen informatie beschikbaar gesteld.
De auteurs van de verschillende hoofdstukken van de Rassenlijst mogen ook niet onvernoemd blijven. A.J.P. van de Waart (FPO) auteur van de hoofdstukken aardbei en samen met A.A. van Oosten auteurs van de hoofdstukken braam, framboos, kruisbes, rode, witte en zwarte bes, W.A.G.M. Jansen (FPO) en J. Bal (DLV-adviesgroep nv. marktgroep Fruitteelt) auteurs van het hoofdstuk blauwe bes. 
Bij de 19e Rassenlijst zijn niet alleen het FPO, het CPRO, maar ook de NFO betrokken. De NFO geeft de Rassenlijst uit en is bij deze organisatie te bestellen. 

Overzicht inhoud fruitrassenlijst, deel "kleinfruit":

Aardbei - Fragaria x ananassa
Blauwe bes - Vaccinium corymbosum
Braam - Rubus fruticosus
Framboos - Rubus idaeus
Kruisbes - Ribes uva-crispa
Rode bes - Ribes rubrum  (Red)
Witte bes - Ribes rubrum (White)
Zwarte bes - Ribes nigrum

Per fruitsoort kan je vinden:

- Raseigenschappen van belang bij de rassenkeuze.
- Overzichtsttabellen kleinfruitrassen
- Rasbeschrijvingen.
- Afgevoerde rassen
- Afbeeldingen diverse kleinfruit

Per kleinfruitras (cv) staan vermeld:

- Afkomst.
- Groeisterkte
- Productiviteit
- Rijptijd
- Vruchtuiterlijk
- Vruchtkwaliteit.
- Informatie over gevoeligheid voor ziekten en beschadigingen.

Bestelling Rassenlijst kleinfruit

Besteladres 19e Rassenlijst voor kleinfruit: NFO, Postbus 90607, 2585 HK Den Haag, tel. 00 31 703382903, fax 00 31 703453902, E-mail: nfo@wxs.nl
NEDERLANDSE FRUITTELERS ORGANISATIE (= NFO)
De rassenlijst kleinfruit is te bestellen door  15,70 EURO (Buitenland: 18,20 EURO) (incl. verzendkosten) over te maken op het bankrekeningnummer (Rabobank) 20.03.01.357 van de NFO onder vermelding van 'Rassenlijst Kleinfruit'.
In België is het boek te bestellen door 18,20 EURO (incl. verzendkosten) over te maken op postcheque 000-0350695-40, onder vermelding 'Rassenlijst Kleinfruit'

Andere fruitpublicaties van de NFO (MS Word document, juli 2001)

Correspondentie inhoud Rassenlijst

Centre for Genetic Resources the Netherlands (CGN)
Head Plant Variety Research 
DLO Foundation
Wageningen University and Research Centre
P.O. Box 16
6700 AA Wageningen (Nederland)
Tel. + 31 317 477012/477001
Fax + 31 317 418094

ir. J.J. (Jan) Bakker
Telefoon 0317-476821 E-mail: j.j.bakker@plant.wag-ur.nl
Internetadres CGN website http://www.cgn.wageningen-ur.nl/

Gebruikswaarde-onderzoek 
FPO, Lingewal 1, 6668 LA Randwijk
tel. 0488-473700, fax 0488-473717, E-mail: post@fpo.agro.nl
 

Besluit (GDK):

- Voor de kleinfruitteler en voor de liefhebber die zich wil specialiseren in het telen van kleinfruit is deze 19de rassenlijst voor kleinfruit een onmisbare handleiding. 
Beslist een aanrader en dit niet alleen voor de Nederlanders, maar ook voor de Vlamingen.
In de tuinkrant nr. 031 verscheen het artikel t.g.v. het verschijnen van de 19de rassenlijst voor grootfruit.
.

Nota

Februari 2004 verscheen de  "Groente & fruitencyclopedie" . Dit boek is een zeer goede aanvulling van de hierboven besproken fruitrassenlijst.
 .  Auteurs: Luc Dedeene & Guy De Kinder
.
Groente en fruit encyclopedie
Luc Dedeene & G. De Kinder

Deze fruitencyclopedie bevat talrijke overzichten van oude en nieuwe fruitrassen welke milieuvriendelijk gekweekt kunnen worden.    Voor meer informatie: zie "Groente & Fruit Encyclopedie"

.

BBronnen - Literatuur - foto's :
- Informatiebronnen: Toespraak van dhr. J.J. Bakker en 19de Rassenslijst voor kleinfruit 
- Internetadres CGN website http://www.cgn.wageningen-ur.nl

- Foto bovenaan is afkomstig van de omslag (voorkant) van deze 19de rassenlijst.