Houtwal.be --> Fruit ABC-encyclopedie --> Index "Gezond fruit" --> Gezonde fruittuin


Fruit in de tuin: schimmelziekten en fruitplagen bij fruitbomen en houtig kleinfruit
Hou je fruittuin gezond!

Er is een groot verschil in gevoeligheid voor ziekten en plagen tussen de verschillende fruitsoorten en -rassen. Een fruitgewas dat normaal groeit is meestal minder vatbaar voor plagen en ziekten. Ruim planten, matig bemesten en regelmatig snoeien maakt de planten minder vatbaar.

Overzicht 

Algemene plagen
Bladluizen, rupsen, taxuskever
Schimmels
Echte meeldauw, perenschurft, bloesemmonilia
Bacterieziekten 
(Bacterievuur/ perenvuur)

1.Algemene plagen in de fruittuin:

Bladluizen bestrijden met oorwormen:

bloedblaarluis_blad.jpg (31025 bytes)
Diverse soorten bladluizen komen voor. Ze zuigen sap uit bladeren en scheuten en veroorzaken het krullen van de bladeren. Plakkerige bladeren t.g.v. honingdauw volgen op een aantasting. 
Op stikstofrijke gronden is er meer schade van bladluizen dan op arme gronden. Oorwormen kunnen heel veel bladluizen opruimen. Om de oorwormenpopulatie te vergroten kan je vanaf mei allerlei schuilplaatsen aanbrengen in bomen en struiken. Zwarte en onderaan geperforeerde plastic zakjes gevuld met stro of houtsnippers zijn zeer geschikt als nestplaats voor oorwormen.  Ook horizontaal hangende bosjes riet- en bamboestengels van ca 25 cm lang geven een goede schuilplaats aan oorwormen, gaasvliegen en lieveheersbeestjes.
Lees verder over nestplaatsen maken voor oorwormen.

Rupsen op kruisbessen verjagen met geurplanten

Bijzonder vraatzuchtige ruspen van de kruisbessenbladwesp
De rupsen van de kruisbessenbladwesp (Nematus / Scopolii ribesii) zijn ongeveer 2,5 cm lang en lichtgroen met zwarte vlekjes. Ze kunnen op vanaf mei op korte tijd alle bladeren van kruisbessen opeten.
De verschillende bladetende rupsen kunnen biologisch bestreden worden met het bacteriepreparaat Bacillus thuringiensis aizawai.
Ook kunnen sterk geurende planten in de nabijheid  een aantasting sterk verminderen of soms voorkomen. Bladeren en scheuten (dieven) van tomaten die op of onder de planten gelegd worden kunnen aantastingen van rupsen voorkomen.

Lapsnuitkever of taxuskever veroorzaakt onderdgronds veel schade aan druiven, Vaccinium en aardbeien  

De volwassen taxuskever vreet 's avonds en 's nachts hoekige stukken vanaf de bladrand. 
De volwassen kever en larve van de Otiorrhynchus sulcatus is vooral schadelijk op druiven, blauwe bosbessen en aardbeien. De roomkleurige larven vreten ondergronds aan de wortels. De kevers vreten 's nachts aan de bladeren. Signaalplanten zijn o.a. Primula (sleutelbloem) en struikbonen (Phaseolus vulgaris). In de handel kan je parasiterende aaltjes Heterorhabditis megidis en Steinernema carpocapsae kopen. 

 

2.Schimmelziekten op fruitgewassen:

Echte meeldauw of witziekte kan op jonge scheuten en vruchten van appelbomen schade geven

Echte meeldauw op jonge scheuttoppen.
De schimmel Podospaera leucotricha komt voor bij appel, peer en kwee. De schimmel overwintert op de jonge twijgen. Bladeren en jonge scheuten zijn misvormd en wit bepoederd. Op de vruchten kan een netvormige verruwing voorkomen. De grootste infectie vind plaats in mei en juni, bij groeizaam en droog weer. Een eerste infectie kan er reeds in april zijn!

Zieke twijgtoppen kunnen in de winter weggesnoeid worden. Tijdens het groeiseizoen (april, mei, juni) kan je regelmatig de aangetaste kruidachtige delen wegnemen en vernietigen. Aangetaste scheuten kan je herkennen aan de wit bepoederde jongste bladeren. 

Sommige appelrassen zoals 'Jonathan', 'Summerred', 'Santana' en 'Idared' zijn erg vatbaar.
Preventieve gewasbeschermingsmiddelen zijn spuitzwavel en kalkzwavel.

Perenschurft- Venturia pirina geeft donkerbruine vlekken op peren- en kweevruchten

De schimmel Venturia pirinia - perenschurft komt voor bij peer en kwee. De schimmel overwintert op de twijgen en de afgevallen bladeren.  
Schurft wordt gekenmerkt door olijfgroene tot zwarte vlekken op het blad en ruwe plekken op de takken. Op de bladeren, jonge scheuten en vruchtbeginsels ziet men olijfgroene tot donkerbruine vlekjes, die viltig worden door conidiŽnvorming. Perenvruchten vertonen bruine tot zwarte vlekken en de schil gaat makkelijk barsten. Op den duur wordt het blad geheel zwart, verschrompelt het en valt af. Jonge scheuten en takken vertonen opgezwollen plekken die later openbarsten, waardoor een ruw uiterlijk ontstaat: takschurft. Van hieruit gaan in maart-april zich reeds de eerste sporen verspreiden.

De sporen overwinteren in afgevallen bladeren. Zorg voor een meer luchtige boom (snoeien) waarbij de takken niet te dicht op mekaar zitten. Steeds goed bladeren opruimen. Een vroege behandeling met bijv. koperoxychloride is aan te bevelen. Er is verschil in soortgevoeligheid.

Zieke twijgen kunnen in de zomer en winter  weggesnoeid worden. Tijdens het groeiseizoen (mei, juni, juli) kan je regelmatig de aangetaste kruidachtige delen wegnemen en vernietigen. 

Sommige rassen zoals 'Brederode', 'Concorde', 'Winterjan' en 'Zwijndrechtse Wijnpeer' zijn minder gevoelig.
Preventieve gewasbeschermingsmiddelen zijn o.a. koperoxychloride.

 

Bloesemmonilia of bloesemsterfte bij zure kersen

Bloesemmonilia: verdroogde twijg bij zure kersen.
Monilia laxa
veroorzaakt verwelkte bloesems, bladeren en jonge scheuten die nadien verdrogen.
Verwijder en vernietig regelmatig de aangetaste twijgen tot in het gezonde hout. Gebruik hierbij een scherpe snoeischaar.
Ook zoete kersen, sierkersen, perzik, amandel en abrikoos kunnen aangetast worden. Jaarlijks gesnoeide bomen worden minder aangetast dan ongesnoeide bomen.

Bestrijding bloesemmonilia:

- Minimaal drie keer spuiten met een fungicide (schimmeldodend middel) tijdens de bloeiperiode van de zure kersen.
- Uitbreiding van deze schimmel is te voorkomen door regelmatig (wekelijks) zieke twijgen weg te knippen en te verbranden of mee te geven met de groencontainer. Knip steeds 15-20 cm gezond hout mee weg!
- Luchtig gesnoeide kriekelaars zijn minder vatbaar dan ingesloten, dichtgroeiende bomen/struiken.

Niet alle zure kersenrassen worden aangetast door Monilia laxa

Bijzonder gevoelig/ vatbaar is het ras 'Morel' (= 'Noordkrieken'). 
Bij voorkeur Monilia tolerante (Monilia resistente) rassen aanplanten. Monilia-tolerant zure kersenrassen zijn o.a. 'Gerema'  en 'Safir'. ('Vowi', 'Elmer', 'Gorsemkriek' en 'Kelleriis' zijn mogelijk ook minder gevoelig voor Monilia). Monilia tolerante rassen zijn moeilijk te vinden in tuincentra/ boomkwekerijen. Ook bij de zgn. tolerante rassen is sommige jaren een kleine aantasting mogelijk.

Cyclus/ verloop van Monilia laxa-bloesemsterfte:
Levenscyclus van Monilia laxa- tak-en bloesemsterfte bij zure kersen

 

3.Bacterieziekten.

Bacterievuur of perenvuur op perenbomen en soms ook op appelbomen

Bacterievuur of perenvuur veroorzaakt zwart verschroeide bloesems en scheuten.

Ziekteverschijnselen

Deze bacterie (Erwinia amylovora) kan verschillende pitvruchtsoorten aantasten. Zeer vatbaar zijn de Crataegus monogyna (eenstijlige- of witte meidoorn) en de perenrassen die veel nabloei geven. De perenrassen 'Triomphe de Vienne' en 'Clapp's Favourite' zijn bijzonder vatbaar. 
Ook sommige appelrassen, Sorbus, Cotoneaster en Pyracantha kunnen soms aangetast worden.

Bloemtrossen en scheuttoppen verwelken en verdrogen plotseling en verkleuren bruinzwart. 

Bestrijding van perenvuur:

Zaag en knip zieke takken voldoende diep weg en vernietig ze. Dek de wonden af met een wondhelend product. Snoeigereedschap na gebruik ontsmetten.

 

4.Onkruidbestrijding en afweren van schadelijke vogels

Brahma kippen

Brahmakippen zijn zeer geschikt om klein onkruid op te ruimen. Afgevallen, zachte appels en kleine insecten worden ook opgeruimd.
Een bijkomend voordeel is dat spreeuwen en eksters zouden verjaagd worden door deze bijzondere Indische kippen.

 

 

 Voor meer informatie: zie boek "Groente & Fruit Encyclopedie"

 Veel fruitplezier!


 

Laatste aanpassing: 11/11/13            G. De Kinder

 

Bronnen - Literatuur - foto's  
Fruitindex bij plantennomenclatuur
Bongerd Groote Veen  
 

Vragen?

Stel uw fruitvragen, lees tips in de fruitblog "Inheems- en uitheemsfruit - FruitABC"
Dagelijkse tips voor de fruittuin op twitter: https://twitter.com/gdekinder