Kruisbessen/ stekelbessen zijn op te kweken als
vrij groeiende struikvorm
maar ook als spilboompje. De groengele of rode, knappende bessen zijn
saprijk en erg lekker als je ze vers kan afplukken. Kruisbessen kunnen in
het najaar gesnoeid worden en het snoeihout is te gebruiken als stekhout
om er houtstekken uit te knippen. Bij de snoei wordt ruim de helft van het
aanwezige hout verwijderd. Het stekken van kruisbessen kan in augustus -
september ofwel in november gebeuren.
Overzicht
Vermeerderingsmethoden
voor kruis- of stekelbessen (Ribes uva-crispa):
Kruisbessen of stekelbessen worden meestal vegetatief
of ongeslachtelijk vermeerderd. Het zaaien wordt normaal niet
toegepast, daar hierbij de typische eigenschappen verloren gaan. Enkel
om nieuwigheden te bekomen kan het zaaien nog toegepast worden. Vrij
opkomende zaailingen hebben meestal weinig waarde.
Meestal worden kruisbessen vermeerderd d.m.v. een soort
winterstek of houtstek in de herfstperiode. Ook in augustus-september
kan er al gestekt worden. De Amerikaanse kruisbessenrassen zouden
gemakkelijker wortelen dan de Europese rassen.
Sommige kruisbessenrassen wortelen moeilijk bij het
stekken en deze worden
dan vermeerderd d.m.v. afleggen of aanaarden.
Voor het bekomen van
stamboompjes wordt er soms ook geënt op de onderstam Ribes
odoratum (syn. R.aureum),
welke een mooie rechte stam vormt.
Kruisbessen zijn
te vermeerderen door houtstek of winterstek
Meest aanbevolen stekmethode is "hielstekken"
-
Bij voorkeur worden er hielstekken/ voetstekken
genomen, daar de beworteling hier veel hoger is dan bij gewone stekken.
Goede hielstekken zijn ca 30 cm lang, hebben onderaan een voetje van
meerjarig hout en worden bovenaan boven een knop afgeknipt.
Gebruik voor de gewone stekken zeer stevige, lange houtachtige, eenjarige twijgen
De steklengte is ca 30 cm. Bovenaan wordt de stek net
boven een knop afgeknipt.
De stekken wortelen meestal gemakkelijk. Eventuele aanwezige bladeren
worden best verwijderd, daar ze later toch afvallen.
Bewortelingshormonen of groeistoffen (Rhizopon) zijn meestal niet nodig.
-
Zie ook "Stekkalender
fruitsoorten"
 |
Bovenste stek: hielstek
Onderste stek: gewone stek.
De onderste knoppen worden verwijderd om opslag te voorkomen. |
 |
De stekken kunnen onmiddellijk uitgeplant worden. Eventuele
aanwezige bladeren vallen spoedig af. |
Het uitplanten van de winterstekken op zwarte plastic
is bevorderlijk voor het wortelen van de stekken.
-
Kruisbessen kunnen ook vermeerderd worden d.m.v.
afleggen of marcotteren. Laag hangende twijgen kunnen boogvormig,
in en uit de grond gebogen worden. Na een aantal maanden kan je de
bewortelde afleggers verwijderen. Het onderste (bewortelde) deel
kan onmiddellijk op 40-50 cm ingekort worden. Indien het bovenste
afgeknipte deel voldoende stevig is, dan kan hieruit nog een
gewone stek geknipt worden.
 |
Verschillende marcotten voor het oogsten. |
 |
Eén geoogste aflegger (marcot). De jonge twijg heeft onderaan
verschillende wortels. Tracht de knipwonde onderaan zo klein
mogelijk te maken. Wacht met oogsten tot de meeste bladeren
gevallen zijn. Verwijder onmiddellijk de overblijvende
bladeren. |
Wildopslag voorkomen door de onderste knoppen of ogen
te verwijderen:
Om later geen opslag te krijgen kunnen bij het winterstekken
de onderste knoppen (ca 1/2 van de steklengte) verwijderd worden.
Nauwkeurig de onderste knoppen verwijderen, ook op de voet/ hiel,
voorkomt later veel wildopslag.
Laat bij voorkeur kruisbessen op één stam
opgroeien. Het jaarlijks verwijderen van de onderste zijtakken
is een erg vervelend werk en kan vermeden worden door bij het stekken
nauwkeurig de onderste knoppen te verwijderen.
Het steken of uitplanten van de houtstekken.
De afgewerkte stekken kunnen onmiddellijk in volle
grond of in een koude kas geplaatst worden. Heeft men geen perceel
plantklaar liggen dan kunnen de stekken ook tijdelijk aan een
noordenmuur ingelegerd worden. Vanaf half maart kunnen de stekken dan
definitief uitgeplant worden.
Men kan de stekken ook inpotten (2 of 3 stuks/ pot) en
deze dan in een koude kas/ serre overwinteren. Laat zal men de
sterkste behouden en de overige verwijderen. Gebruik een luchtige,
voedselarme stekgrond.
Aanbevolen stektijdstip.
Stektijdstip van oktober tot november (december). In
oktober stekken geeft meestal de beste beworteling.
Meestal worden deze bessen vermeerderd d.m.v. winterstek
(twijgstek/ houtstek).
Nodige materialen
om winterstekken te nemen:
Scherpe snoeischaar, etiketten, mes. (Eventueel
ook potten en een luchtige potgrond)
Afwerking met etiket
Indien je verschillende rassen stekt, dan kan je best
de stekken per ras busselen en voorzien van een etiket (naamkaartje), vooraleer ze
in te kuilen.
Zorgen na het stekken van de
kruisbessen:
- Ingepotte stekken kunnen best in een koude (vorstvrije) kas/
serre overwinteren en mogen vanaf begin mei in openlucht geplant
worden.
- Bosjes/ bussels geëtiketteerde stekken worden ingelegerd op een
beschutte plaats of aan een noordenmuur. Vanaf half maart kunnen
deze stekken afzonderlijk uitgeplant worden in de volle grond. In
het volgende najaar kunnen deze stekken op hun definitieve plaats
geplant worden.
- Hou de grond goed onkruidvrij en tracht de sterkste scheut mooi
verticaal aan een steunstok te binden.
- De meeste rassen zijn erg vatbaar voor Amerikaanse Meeldauw. Om
aantasting te voorkomen, kan je preventief behandelen met
fungiciden (schimmeldodende middelen).
- Een luchtige, open gesnoeide struik of spil welke op een
luchtige, zonnige standplaats staat is minder vatbaar voor deze
gevreesde schimmelziekte, welke de vruchten waardeloos maakt.
Interessante kruisbessenrassen die weinig
ziektegevoelig zijn:
Tracht enkel rassen te nemen die weinig of niet vatbaar zijn voor
de Amerikaanse meeldauwschimmel. Sommige kruisbessenrassen zijn echter
beschermd en mogen niet vrij vermeerderd worden.
Aan te raden meeldauwtolerante rassen zijn o.a. 'Captivator', 'Hinnonmäen
Keltainen (syn. Hinnonmaki Gold)', 'Invicta',
'Pixwell', 'Poorman', 'Rochus', 'Remarka' en 'Rokula' .
Voor meer informatie: zie boek "Groente
& Fruit Encyclopedie"
Veel fruitplezier!
Laatste aanpassing:
08/01/10
G. De
Kinder |
