Houtwal.be --> Fruitencyclopedie --> Houtig kleinfruit (Ribes) -->Ribes soorten: schimmels en plagen


Fruit in de tuin: onderhoudszorgen.

Schimmelziekten en plagen bij rode/ witte trosbes, zwarte bes en kruisbes
(Ribes rubrum, Ribes nigrum, Ribes uva-crispa)

 Auteur : Guy de Kinder - www.houtwal.be

 

 

De meest voorkomende schimmels, mijten en parasieten bij aalbessen en kruisbessen. Parasieten zoals bladwesp, glasvlinder, spanrups, knopmot, bladgalmug, bloedblaarluis, bessenluis, takkenluis, dopluis, wortelluis en rondknopmijt. Schimmelziekten: Amerikaanse meeldauw, bladvalziekte, vruchtrot en rode puistjesziekte. Soms ook bladval door kaliumgebrek. Per schadeverwekker het ziektebeeld, beschadigingsplaats, tijdstip schade, hoe schade voorkomen, tolerante rassen en gevoelige kleinfruitrassen. Tolerante bessenrassen zijn weinig of niet gevoelig voor de vernoemde schimmelziekte en parasiet.

Planten van zoete kersen (Prunus avium)

  • De verschillende bessensoorten zijn vatbaar voor dezelfde ziekten en plagen:

Witte en roze trosbes - Ribes rubrum (white) Ribes rubrum (white) = witte trosbes/ witte aalbes/ witte bessen
Ribes rubrum (red) = rode trosbes/ rode aalbes/ rode bessen
Ribes uva-crispa - kruisbes of stekelbes Ribes uva-crispa = kruisbes/ stekelbes
Ribes nigrum = zwarte bes, zwarte aalbes, zwarte trosbes (cassis, patersbessen)
Jostaberry (Ribes nigrum x Ribes uva-crispa) Ribes 'Jostaberry' = jostabes (Kruisingsproduct  van kruisbes x zwarte bes ofwel van kruisbes x worcesterbes x zwarte bes)

 Voor meer informatie: zie boek "Groente & Fruit Encyclopedie"

Planten-
soort

Beschadiger (Ned)

Beschadiger (Latin)

Ziektebeeld

Beschadigings-
plaats

Tijdstip schade

Voorkoming schade

Tolerante rassen

Gevoelige rassen

Zie Groente & Fruitencyclopedie! Zie Groente & Fruitencyclopedie!

Ribes uva-crispa, Ribes rubrum

Bessenbladwesp, kruisbessenbladwesp

Nematus ribesii (Scopolii) en Pteronidea (Pteronus) ribesii

Larven kunnen de bessenstruiken op korte tijd kaal vreten. Larven zijn meestal groen met zwarte kop en hebben grote zwarte wratten.

Jonge bladeren.

Grond in omgeving goed opkuisen (Overwintering larve in de grond) Larven komen uit de grond in april.

 

 

Ribes rubrum, Ribes nigrum, R.uva-crispa

Bessenglasvlinder

Synanthedon tipuliformis (Clerck)

Boorgangen in oudere takken. Verwelkende bessentakken in de zomer.

Takken

Bessen laat in het voorjaar snoeien. Snoeiwonden afdekken. Snoeihout goed opruimen en verbranden.

 

 

Ribes rubrum

Bessenspanrups, Harlekijnvlinder

Abraxas grossulariata

Rupsen verslinden bladeren, bloesems en jonge vruchten. Typische spanrupsen met een wit-gele kleur met zwarte stippen.

Bladeren

Jonge rupsen overwinteren meestal op de struiken.

 

 

Ribes rubrum

Bessenknopmot, Bessenspruitvreter

Incurvaria (Lamparonia) capitella

Rupsjes boren zich in de zwellende winterknoppen en verwoesten de inhoud.

Winterknoppen.

Overwintering larve tussen de schorspellen tot februari. Schorspellen opkuisen.

 

 

Ribes rubrum

Bessenbladgalmug

Dasineura tetensi (Rübsaamen)

Bladgallen in de scheuttoppen. Sterke bladmisvorming.

Bladeren van zwarte bes (Soms ook op rode en witte trosbes.)

De larve overwintert in een coccon in de grond. Omgeving goed opkuisen. Scheuttoppen verwijderen en vernietigen.

 

 

Ribes rubrum

Bloedblaarluis

Cryptomyzus ribes

Aangetaste bladeren vertonen de zgn. bloedblaren.

Bladeren.

Aangetaste bladeren tijdig vernietigen. Onkruid in nabijheid tijdig opruimen. Door bessenstruiken te snoeien begin oktober ruimt men een deel op.

 

 

Ribes rubrum

Kleine bessenluis

Aphis schneideri (Börner) en A.grossulariae

Sterk gekrulde scheuttoppen t.g.v. zuigschade. Groenblauwe bladluizen met lichte sifonen. Misvormde twijgen.

Scheuttoppen. Kolonies bladluizen in scheuttoppen. Zuigschade in de koppen.

Zieke scheuttoppen wegsnoeien en vernietigen.

 

 

Ribes rubrum

Bessentakluis

Rhopalosiphoninus ribesinus (van der Goot)

 

Bessentakken zijn soms massaal bezet met zwartglanzende wintereieren.

Ouder hout tijdig opruimen. Meer schade op beschaduwde struiken. Snoeien einde september en snoeihout opruimen. (Lagere overwinteringskans)

 

 

Ribes rubrum, Ribes nigrum, Vitis (kas)

Gewone dopluis

Parthenolecanium corni (Bouché) en Eulecanium corni.

Takken bezet met moederdop en later met jonge dopluizen. Door honingdauw en roetdauwschimmel bedekte vruchttrossen en bladeren.

Takken en twijgen.

Vanaf juni tot april overwinteren de larven. Ze zuigen zich na de winter vast.

 

 

Ribes rubrum, Vitis

Wollige dopluis

Pulvinaria vitis (L.)

Vrouwelijke dopluizen hebben eizakken met witte wasdraden.

Takken.

Snoeien in oktober - november ruimt een deel van de overwinterende vrouwtjes op.

 

 

Ribes rubrum

Bessenwortelluis

Eriosoma ulmi (L.)

Bladgallen op iep (mei). Kolonies van bessenwortelluis op de bessenwortels. Struik kan daardoor uitdrogingsverschijnselen vertonen. Talrijke witte wasdraden.

Wortels.

Geen bessen in de nabijheid van iepen (Ulmus) planten.
De gevleugelden vliegen in de voorzomer naar bessenstruiken. De nakomelingen daarvan vestigen zich op de wortels van de bessen.

Ribes nigrum, R.uva-crispa

Bessenrondknopmijt

Cecidophyopsis ribis

1 cm dikke 'rondknoppen' zijn zichtbaar vanaf september. Knoppen lopen niet uit in het voorjaar. (Figuur: A= gezonde knop; B= aangetaste knop)

Knoppen.

Stekhout dompelen in heet water. Hout met rondknoppen in de winter wegnemen en zorgvuldig wegvoeren (in zakken).

Ribes nigrum, Ribes uva-crispa

Amerikaanse meeldauw, kruisbessenmeeldauw, witziekte

Sphaerotheca mors uvae

Scheuten zijn wit bepoederd, nadien verkleurt de schimmellaag bruin. De scheuten misvormen en de scheuttoppen sterven af, zodat de nieuwe ogen uitlopen en ook besmet worden.

Scheuttoppen.

Tolerante rassen zetten. Struiken zijn gevoeliger voor aantasting dan de spilvorm. Geen bessen telen onder of naast bomen. Zieke toppen verwijderen bij de wintersnoei.

Ribes rubrum, Ribes uva-crispa, R.nigrum

Bladvalziekte, bladvlekkenziekte, bladvalschimmel

Drepanopeziza (Pseudopeziza) ribis,

Anthracnose

Kleine bruine vlekjes in de bladschijf. Later bladvergeling en massale bladval.

Bladeren.

Overwintering in de zieke afgevallen bladeren. Bladeren goed opruimen.

Ribes rubrum, ...

Vruchtrot, Botrytisvruchtrot, grijsrot

Botrytis cinerea

 

Bloesem, bessen en soms jonge scheuten.

Zorgen voor een luchtig gewas dat snel kan opdrogen. Goed luchtig snoeien. Geen bessen telen onder overhangende bomen.

Ribes rubrum, Vitis, ...

Rode puistjes ziekte, vuur

Nectria cinnabarina (geslachtelijke vorm: Tubercularia vulgaris)

Oranje-rode puistjes op de stam of twijg. De schimmel groeit tot in het gezonde hout en doet takken en zelfs de gehele plant afsterven.

Jonge twijgen en takken. Op dood hout en soms ook op levend hout.

Dood hout verwijderen tot in het levende en gezonde hout en verbranden. De wonde nauwkeurig afdekken. Snoeihout onmiddellijk en goed opruimen. Snoeien bij sneldrogend weer.

Ribes Roestziekte diverse schimmels Oranje puistjes aan de bladonderzijde. Onderaan de bladeren Luchtig snoeien. Zorg dat de planten na regen snel opdrogen. Laat geen hoog opgroeiende begroeiing toe.
Ribes Taksterfte Eutypa Takken die afsterven Niet snoeien in december of januari. Snoei in februari bij droog weer.
Plant geen gevoelige rassen op natte gronden.

Ribes rubrum, ...

Kaligebrek, potasgebrek, randjesziekte 

Randen van de bladeren verkleuren, krullen en verdorren. Oudste bladeren vallen vroegtijdig af.

Bladeren (randen)

In het voorjaar bijmesten met kalium (potas). Op lichte gronden spoelt kalium sneller uit en moet er jaarlijks bijgemest worden. (Na een lange regenperiode op lichte gronden bijmesten met een kaliummeststof)

 

Meer informatie over fruitrassen, ziekten & plagen, snoei en verzorging nodig? 
Zie:
Groenteboek & Fruitboek - "Groente & Fruit Encyclopedie" .

Auteurs Luc Dedeene en Guy De Kinder

Uitgeverij Groenboekerij (Kosmos). Nur 423; ISBN 90-215-3845-8
Formaat 21 x 29,7 cm; ruim 600 illustraties; omvang 408 pagina's. 
Verschenen februari 2004. Meer informatie over dit boek

 

plaatje index

Veel tuinplezier!
Laatste aanpassingen op 11/11/13

De Kinder G. https://twitter.com/gdekinder

Terug naar index schimmelziekten en plagen

Naar fruitencyclopedie - Fruit ABC overzicht

   

Bronnen - Literatuur - foto's :
 

Schadelijke en nuttige insecten/mijten in fruitgewassen
Tuin  
 

 

 

Vragen?

Stel uw fruitvragen, lees tips in de fruitblog "Inheems- en uitheemsfruit - FruitABC"