Houtwal.be --> Fruitencyclopedie --> Houtig kleinfruit (Vaccinium) -->Blauwe bes -vermeerderen (Vaccinium corymbosum)


Fruit in de fruittuin: blauwe bessen afleggen of stekken?

Het stekken van blauwe bessen (Vaccinium corymbosum)

 

Blauwe bessen (Vaccinium corymbosum) kunnen ongeslachtelijk vermeerderd worden door winterstekken/houtstekken, zomerstekken/scheutstekken en door afleggen of marcotteren. Het snoeihout (februari-maart) is bruikbaar als stekhout. Vanaf stek tot vruchtbare plant verloopt ca 4 jaar. Sommige blauwe bessenrassen wortelen moeilijk bij het stekken en er wordt dan bewortelingshormoon/stekpoeder (Rhizopon AA 1%) aangeraden. De cv's 'Coville' en 'Goldtraube' wortelen gemakkelijk. Afleggen of marcotteren van soepele takken geeft dikwijls een beter en sneller resultaat.

Overzicht 

Inleiding bij het vermeerderen van blauwe bessen:

  • Vaccinium corymbosum, blauwe bosbes of Amerikaanse trosveenbes behoort tot de heidekruidfamilie of Ericaceae

  • Het is soms moeilijk om aan plantgoed van bepaalde rassen te komen. Daarom kan het de moeite zijn om zelf wat planten te vermeerderen. 

  • Niet alle blauwe bessenrassen mogen vrij vermeerderd worden voor commercieel gebruik! 

  • Geduld is bij het zelf vermeerderen erg belangrijk! Vanaf stek tot vruchtbare plant verlopen gemakkelijk 4 jaar. 

  • De productie van jong plantgoed blijft de eerste jaren laag!

  • Plantgoed dat je koopt is meestal 3 jaar oud en is bijna onmiddellijk productief.

Vermeerderingsmethoden voor blauwe (bos)bessen:

  • Blauwe bosbessen of Amerikaanse trosveenbessen worden meestal vegetatief of ongeslachtelijk vermeerderd.  

  • Het zaaien wordt normaal niet toegepast, daar hierbij de typische eigenschappen verloren gaan. Enkel om nieuwigheden te bekomen kan het zaaien nog toegepast worden. 

  • Meestal worden deze blauwe (bos)bessen vermeerderd d.m.v. een soort winterstek of houtstek in de winterperiode. Ook zomerstekken is mogelijk. Sommige rassen bewortelen moeilijk bij het stekken.

  • Vermeerdering d.m.v. afleggen of aanaarden is ook mogelijk maar geeft slechts een beperkte hoeveelheid nakomelingen.

  • Het enten is ook mogelijk, maar wordt slechts zelden toegepast.

Behandeling van de stekken met stekpoeder

  • Als bewortelingshormoon (auxine) wordt Indolylboterzuur (I.B.Z. , Rhizopon AA 1%) aangeraden.

  • Na het aanbrengen van een kleine, extra verwonding onderaan de bosbessenstekken kunnen deze even in het stekpoeder gestoken worden. 

  • Na het behandelen met het stekpoeder worden de stekken goed af getikt, om overdosering en verbranding te voorkomen.

Stekgrond voor blauwe bessen:

  • Het stekmedium moet luchtig en zuur zijn. De gewenste pH is 4,5 tot 5,5. Zie ook bemesting en pH bij blauwe bessen.

  • Gebruik zuivere (grove) turf ofwel een mengsel van turf en zand. Minimaal 50% turf is noodzakelijk.

  • Ook een mengeling van 1 deel turf en 1 deel perlite is geschikt.

  • De stekgrond kan best in stekkisten gedaan worden en de stekken komen hierin te staan.

Blauwebesvermeerdering door houtstek of winterstek

Stektijd:

  • November - maart (april). Zie "Stekkalender fruitsoorten"

  • Het stekhout van de bosbessen moet een lange koudeperiode gekregen hebben om optimaal te kunnen wortelen en uitgroeien. Stekhout dat in december of januari geknipt wordt kan best tot maart in de koelcel bewaard worden. Gedurende een tweetal maanden moet de bewaartemperatuur tussen +1 en -15C. (min 15C.) zijn.

  •  De op lengte geknipte stekken kunnen dan vanaf maart in de kas/ serre in stekgrond met een lage pH geplaatst. Ook kunnen de stekkisten vanaf april in openlucht onder tunnels met witte melkfolie geplaatst worden.

  • De ideale bodemtemperatuur is 20 tot 23 C. Voorkom te wisselende temperaturen want hierdoor lopen de stekken te snel uit.

Stekmateriaal bij blauwbessen:

  • Stevige eenjarige twijgen van minimaal een potlood dik. De aanbevolen steklengte is 5 - 12 cm. Gebruik vooral stekken met bladknoppen. Eventuele bloemknoppen worden verwijderd. Na het verwijderen van eventuele bloemknoppen moeten de stekken minimaal nog  2 bladknoppen over houden. Eventueel kan ook tweejarig hout, waaraan een eenjarig deel zit gebruikt worden.

  • Stekken waaraan enkel bladknoppen zitten en waar geen bloemknoppen verwijderd werden, wortelen beter en sneller dan stekken waarvan een aantal bloemknoppen verwijderd werden. 

  • Gebruik stevige goed uitgerijpte twijgen die niet te lang doorgegroeid zijn.

  • Stekken dikker dan 0.7 mm doorsnede wortelen minder goed.

 

Soorten winterstek voor blauwe (bos)besvermeerdering: 

  • Zowel gewone stekken als hiel- of voetstek zijn te gebruiken.

  • Gewone stekken worden lichtjes verwond.

Hielstek en gewone stek bij blauwe bosbes-Vaccinium corymbosum. Twijgen met bladknoppen en bloemknoppen bij blauwe trosveenbes-Vaccinium corymbosum.
Diverse soorten stekhout. 
nr.1, 2 en 3: hielstekken. nr. 4 -11 gewone stekken
nr. 12 - 13 stekhout met bloemknoppen (ongeschikt!)
Soorten knoppen: 
Nr 1-3 bladknoppen. 
Nr. 4 - 5 bloemknoppen

Zomerstekken van blauwe trosveenbessen

Hiervoor worden jonge, stevige zijscheuten met bladeren gebruikt.

Steklengte en behandeling:  

  • De steklengte is 10 cm. De helft van de stekken opkuisen, d.w.z. onderaan ontbladeren.

  • Behandel de stekken onderaan met stekpoeder (bewortelingshormoon): Rhizopon AA 1% of B.

  • Plaats de half kruidachtige stekken in een zuivere turf bij een hoge luchtvochtigheid.  Dit kan zelfs in openlucht onder een stektunnel, afgedekt met witte plasticfolie.

Stektijdstip:  

  • Tussen half juni tot half september, tijdens de periode van groeistilstand.

Zorgen na het stekken van blauwe bessen:

  • Na 2 -3 weken heeft men reeds vorming van wondweefsel. 

  • Ongeveer 6-7 weken na het stekken kunnen de scheuten geworteld zijn.

  • Het blauwe (bos)bessenras 'Goldtraube 71' zou gemakkelijk te vermeerderen zijn.

  • In het voorjaar selecteer je de beste exemplaren om buiten uit te planten op een kweekbed. 

  • Het eerste jaar worden de jonge bewortelde stekken in volle grond op een plantafstand  30 cm geplant. Ook hier is een turfrijke grond met een lage pH noodzakelijk!

  •  Twee jaar later mogen de jonge planten op hun definitieve standplaats geplant worden.

Bewortelingskenmerken volgens het ras:

Gemakkelijk

Middelmatig

Moeilijk

'Bluetta'

Earliblue

Bluecrop

'Coville'

Elliot

Spartan

'Goldtraube 23', Goldtraube 71'

 

 

'Patriot'

 

 

 

 

 

Marcotteren van blauwe bessen of Amerikaanse trosveenbessen

Afgelegde twijg van blauwe bessenstruik met steunstokje. (Vaccinium corymbosum)

Daar de wortelvorming van stekken soms moeilijk verloopt, wordt door liefhebbers dikwijls het marcotteren / afleggen toegepast. De afgelegde scheut/ twijg blijft tot na de beworteling aan de ouderplant verbonden. Jonge scheuten wortelen het beste.

  • Kies gezonde,  laaggegroeide jonge twijgen/ scheuten uit, die gemakkelijk naar de grond kunnen gebogen worden. 

  • Buig de scheut zodanig neer dat een deel van ongeveer 15-30 cm onder de groeitop in de grond komt te zitten. 

  • Breng een mengsel van turf en zand aan op de plaats waar de wortels moeten komen.

  • Een lichte verwonding op de toekomstige wortelplaats kan nuttig zijn. 

  • Maak het boven de grond zittende uiteinde mooi verticaal vast aan een steunstokje. Met een metalen U-vormige pin kan je de afgelegde twijg mooi in de grond houden. 

  • Uiteindelijk moeten er minimaal 5 bladeren/ knoppen boven de grond uitsteken.

  • Tijdens droge perioden regelmatig water geven, zodat de grond rond de aflegger nooit uitdroogt.

  • Bij het afleggen in het vroege voorjaar (maart-april), heeft men meestal in het najaar wortels aan de aflegger. De aflegger kan dan verwijderd worden en elders geplant worden. Je kan de aflegger ook 2 of 3 jaar aan de moederplant laten, zodat de beworteling nog beter wordt.
    Tip: Planten vermeerderen met marcotteren door aanaarden.

 
 

Naar index

 

Bronnen - Literatuur - foto's  
Volg de fruitberichten mee op twitter https://twitter.com/gdekinder
Blauwbessen. Koningin der bessen in tuin en keuken