Fruit in de tuin: speciale fruitsoorten
Rode bosbes, vossenbes of hondsbes (Vaccinium vitis-idaea)

De vossenbes (Vaccinium vitis-idaea) is een opvallend groenblijvende struikje van 10-40 cm hoogte en is vooral geschikt voor groepsbeplantingen in vochtige, ondiepe heidetuinen en borders. De rode bessen zijn geschikt voor verwerking tot moes, jam of sap. Deze bijzondere kleinfruitsoort is weinig vatbaar voor ziekten mits in de gepaste grond te staan. De rode vossebessen (september-oktober) en bladeren hebben geneeskundige eigenschappen. Vossenbessen bevatten veel flavonoïden, vitamine C en E. Ook bevatten ze benzoëzuur, waardoor de bessen een gunstige werking hebben op de spijsvertering en de urinewegen.

Overzicht 

Plantkundige kenmerken van de vossenbes - Vaccinium vitis-idaea:

Naamgeving:

Wetenschappelijke naam: Vaccinium vitis-idaea
Nederlandse naam: Vossebes, vossenbes, rode bosbes. 
Frans: Airelle rouge, Myrtille rouge
Engels: Lingonberry, Cowberry / Lingonberry/ foxberry, Mountain Cranberry
Duits: Kronsbeere; Preiselbeere, Graubeere, Steinbeere
Familie: Ericaceae (Heidekruidfamilie)

Etymologische betekenis van de plantennaam:

Vaccinium: komt van het Latijn en heeft twee betekenissen: 1) plantennaam voor bosbes 2) Van de koeien, een soort bes of bessenstruik die de koeien graag eten
vitis-idaea: is afgeleid van vitis (wijnstok) en idaea (Ida is een gebergte op Kreta); wijnstok van Ida (Kreta).
 

De rode bosbes is heel nauw verwant aan de blauwe bes (Vaccinium corymbosum). De wintergroene, eironde bladeren zijn lederachtig donkergroen.  Het is meestal een kleine, bodembedekkend heestertje met talrijke ondergrondse uitlopers. Groeihoogte 15 tot 40 cm, afhankelijk van de cv. De vossebes is een eenhuizige plant die door insecten bestoven moet worden. De meeste rassen zijn zelfbestuivend.

Planttips en de teelt van vossenbessen.

Grond en standplaats:

Van september tot november te planten. 
De groenblijvende planten groeien best op een zonnige plaats, maar verdragen ook halfschaduw.
Ze groeien best op een vochtige, gedraineerde zure grond (pH 3,5 tot 5). 
Ze wortelen zeer oppervlakkig, zodat turf inwerken tot 10 cm diepte voldoende is. Vossebessen verdragen geen staand water en ook geen zware en kalkrijke gronden. Ook drogere standplaatsen met zure grond worden verdragen.
Plant deze lage, sierlijke kleinfruitsoort op een afstand van ca 25 cm van elkaar in de lijn. Per m² kan je ca 4 - 7 stuks planten. De maximale groeihoogte is 40 cm.
Breng jaarlijks een zure mulch aan van gecomposteerd organisch materiaal van turfmolm, naaldstro of loofhout.

Bestuiving bij de vossenbes:

Zelfbestuiving geeft meestal een goede productie, maar kruisbestuiving geeft een betere productie en iets grotere bessen. De bloemen zijn wit of witroze, bekervormig en verschijnen aan het uiteinde van de twijgen. Bloeitijdstip: mei - juli (augustus).  Ook tijdens de vruchtzetting groeien de twijgen verder en vormen ze nieuwe bloemen.

Snoeien van rode vossenbessen:

Snoeitijdstip: maart. Vanaf het vijfde jaar worden de rode vossebessenplanten meestal te groot en kunnen ze met een scherpe schaar tot op 30 cm hoogte teruggeknipt worden.

Oogsten van rode vossenbes:

Plukken begin juli - half juli en een tweede maal in september - oktober. De rode, erwtachtige bosbessen hebben een doorsnede van 5-8 mm en kleuren bij het rijpen van wit naar scharlakenrood. Het vruchtvlees is teer geelachtig en bevat talrijke zaden. De smaak is aromatisch en een beetje wrang-zuur of bitter.

De rijpe bessen kan je best heel voorzichtig plukken, zonder de aanwezige bloemen te beschadigen. De zure, melige bessen zijn enkel geschikt om te verwerken tot vruchtenmoes en zijn bijzonder lekker bij o.a. wildgerechten, gevogelte en kaas. De vruchten zijn ook te verwerken tot confituur, jam en sap.

Gevoeligheid voor ziekten en plagen:

Mits de gepaste grondkeuze (vochtigheid en pH) is de rode vossebes is een gezond groeiende plant. Winterrupsen kunnen in het voorjaar vraatschade aanbrengen. Hang enkele nestkastjes voor mezen in uw tuin, zodat deze rupsen opgeruimd worden.

Rassenkeuze bij de rode bosbes:

Een rijkdragend en gemakkelijk te vinden ras is 'Koralle'.

Andere rode bosbesrassen zijn o.a. 'Red Pearl', ´Erntekrone’, ´Erntedank’, ´Erntesegen’, 'Ida', 'Linnea', 'Sanna', 'Sussi' en 'Vacmi'.

 Voor meer informatie: zie boek "Groente & Fruit Encyclopedie"

 Veel fruitplezier!

Laatste aanpassing: 15/01/10            G. De Kinder - www.houtwal.be