Houtwal.be --> Fruit ABC-encyclopedie --> Nomenclatuur index -->  merknamen, rasnamen, mutanten en synoniemen


Merknamen, rasnamen, mutanten en synoniemen bij appel en peer

Doelstelling van dit overzicht:

Er zijn momenteel talrijke 'Jonagold'-mutanten in de handel te koop.

Regelmatig worden er merknamen met rasnamen verwisseld.

Voor fruittelers is bij de Jonagoldmutanten vooral de vruchtkleur belangrijk. Vandaar dat dit vooral bij de Jonagoldmutanten vermeld is.

Van een bepaald ras of cv. kunnen er diverse mutanten (verbeteringen) zijn. Een bepaalde fruitmutant kan onder de mutantnaam in de handel te koop zijn.

Voor de commercialisatie gebruikt men i.p.v. de mutantnaam meestal liever een merknaam. Meestal is dit een "goed klinkende Engelse naam" (Teler-afkortingen)

appel 'Jonagored'

Aan fruittelers wordt een basisras (vb. 'Jonagold') niet meer aangeraden om aan te planten. De mutanten ('Novajo' {Veulemans}, 'Decosta' {Decoster, 'Jonagored' {MORREN'S JONAGORED}, ....) raadt men wel aan van aan te planten. Voor liefhebbers kunnen de afgeraden fruitrassen ("o = ontraden te planten"), toch nog goed bruikbaar zijn. Meestal is de productie, bewaarbaarheid, hardheid, uitstalleven of tolerantie tegen ziekten onvoldoende voor fruittelers.

Wat verstaat men onder merknamen?

Volgens de wetgeving in een aantal landen mag aan een product een merk worden toegevoegd.

Een merk is een onderscheidingsteken. Het onderscheidt producten van het ene bedrijf, van die van een ander bedrijf. Een merk is geen middel om de inhoud (kwaliteit) van een product te kennen, wel om de herkomst ervan te herkennen.

Tegen betaling zijn deze merken tijdelijk (10/ 20 jaar) beschermd/ geregistreerd. Deze registratie van merken wordt per land apart geregeld.

Voorbeelden van merken kunnen zijn: namen, tekens, stempels, letters, cijfers, verpakkingsvormen, ..

appel 'Delcorf' (DELBARESTIVALE)

Bij fruitrassen worden vaak woordmerken (merknamen) gebruikt. Een voorbeeld: het ras 'Delcorf' wordt ook wel in de handel gebracht onder de merknaam DELBARESTIVALE. In het algemeen wordt aan de merknaam het symbool (van Registred) toegevoegd, om te zeggen dat het merk (de naam, het woord) wettig is gedeponeerd. Ook worden merknamen dikwijls in drukletters getypt. (Het symbool R  mag niet achter een rasnaam gebruikt worden.)

Wat verstaat men onder rasnamen?

Rasnamen of cultivars (cultuurvariëteiten, cv's) zijn variëteiten, ontstaan in cultuur, door selectie of kruising.

Rasnamen mogen normaal niet uit Latijnse woorden bestaan. Ze zijn meestal in een internationale taal (Engels, ..)

Nieuwe rasnamen mogen nog niet bestaan in die fruitsoort. (vb. 'Monarch' pruim en 'Monarch' appel). Een rasnaam of cv mag altijd en door iedereen vrij worden gebruikt. Het gebruik van zo'n rasnaam is niet voorbehouden aan bepaalde firma's.

Wat zijn synoniemen?

Het komt voor dat er twee of meer namen voor een fruitras worden gebruikt. (vb. 'Schone van Boskoop', 'Goudrenet', 'Goudreinette').

appel 'Schone van Boskoop' (syn. 'Goudreinette', 'Goudrenet')

Volgens internationale afspraken is de eerst gegeven naam (na 1753) de enige juiste, in dit geval 'Schone van Boskoop'. Al de daarna gegeven rasnamen zijn synoniemen en worden beter niet gebruikt, om de verwarring in te dijken en om het overzichtelijk te houden.

Wat zijn mutaties en mutanten?

Bij een aangeplant fruitras (vb. 'Jonagold') kan plots een spontane verandering optreden, zodat er een tak met donkerrode appels groeit, welke zeer duidelijk afwijkt van het oorspronkelijke ras. Deze wijziging noemt men een mutatie.

Mutaties welke men in de handel kan kopen zijn interessant, omdat de kleuring vlugger en beter gebeurt. Normaal moet men 'Jonagold' in 3 tot 4 x plukken, om voldoende gekleurde appels te hebben. Ongekleurde Jonagold-appels smaken niet lekker. Een Jonagoldmutant zoals bijv. 'Jonagored' kan omwille van zijn goede kleuring in 2 x geplukt worden. Een andere goed kleurende mutant is 'Vivista'. Van goed kleurende mutanten kan soms 90% bij de eerste pluk geplukt worden.

'Gala' is een nieuw appelras dat soms niet goed kleurt. Er zijn verschillende goedkleurende rode mutanten, waaronder 'Mitchgla'. De merknaam van 'Mitchgla' is MONDIAL GALA. Andere Gala-mutanten zijn 'Regal Prince' (GALA KING, GALA MUST) en 'Tenroy' (GALA ROT).

Appel 'Mitchgla' (MONDIAL GALA) (= rode mutant van 'Gala')

Kwekersrecht en merkenrecht:

Kwekersrechterlijke bescherming betekent dat een bepaald ras wettelijk eigendom is van de kwekersrechthouder. Zonder diens toestemming mag in bepaalde landen of regio's deze beschermde cultivar niet gekweekt worden.

Bij merkenrecht is niet de plant maar de naam beschermd. De merknaam mag dan zonder toestemming van de merkenrechthouder in bepaalde landen of regio's niet gebruikt worden.

Een kwekersrechterlijk beschermd gewas moet worden voorzien van een erkende cultivarnaam. Deze cultivarnaam moet altijd zichtbaar vermeld worden en deze naam is vrij door iedereen te gebruiken.

Eén bepaalde cultivar kan soms meerdere handelsaanduidingen (merknamen) hebben en één merknaam kan gegeven worden aan meerdere cultivars. Bij het gebruik van merknamen en handelsaanduidingen moet dus altijd ook de cultivarnaam toegevoegd worden

Appel 'Elstar'

vb. Malus domestica 'Elstar' (BOUGIE). 'Elstar' is de cultivarnaam en BOUGIE is de merknaam.

Bronnen:

Boek: "Naamlijst van Houtige gewassen", International standard ENA (2005-2010), van M.H.A. Hoffman

Groente- en fruitencyclopedie van Luc Dedeene en Guy De Kinder, 1ste druk 2004.

Verklarend plantenwoordenboek: ABC van het plantenlatijn. Betekenis van botanische plantennamen.

Overzicht diverse appelrassen en mutanten

 

Auteur: Guy De Kinder - www.houtwal.be