Houtwal.be --> Fruit ABC-encyclopedie --> Appeloverzicht  -> Vruchtboomkankerschimmel (Malus domestica)


 Auteur : Guy de Kinder - www.houtwal.be

Ziekten en plagen op fruit in de tuin: Verzorg uw appelbomen om vruchtboomkanker onder controle te krijgen!


Vruchtboomkanker komt veel voor op appelbomen (Malus domestica) en soms ook op perenbomen (Pyrus communis). Op natte gronden met een slechte structuur en in de nabijheid van oudere fruitaanplantingen komen meer aantastingen voor. Gedurende het hele jaar worden sporen gevormd, ook tijdens de rustperiode. Het najaar (september-oktober) is bijzonder geschikt om aantastingen weg te knippen of uit te snijden zodat verdere uitbreiding voorkomen wordt. Probeer na dit werk alle wonden in te smeren. Er is een groot verschil in vatbaarheid tussen de verschillende appelrassen. Op kankergevoelige plaatsen kunnen best minder vatbare rassen of rassen op een tolerante tussenstam aangeplant worden.


Oorzaak van vruchtboomkanker is een schimmelziekte!

De veroorzaker van vruchtboomkanker is de schimmel Nectria galligena (Cylindrocarpon mali). Deze schimmel behoort tot de grote groep zakjeszwammen (Ascomyceten), met als eigenschap dat ze in twee verschillende vormen voorkomen. bij de geslachtelijke vorm, Nectria galligena genaamd, ontstaan in de herfst vruchtlichamen. Deze zijn donkerrood gekleurd en lijken op spinteieren, maar zijn anderhalf keer zo groot. Hierin worden ascosporen gevormd die minstens een heel jaar kunnen worden uitgestoten.

Vruchtboomkanker is naast schurft de meest schadelijke schimmelziekte op appelbomen.

Nectria galligena - vruchtboomkanker bij appel. Donkerrode vruchtlichamen met talrijke sporen in de herfst.

Bij de ongeslachtelijke vorm, Cylindrocarpon mali genaamd, ontstaan in het voorjaar vuilwitte sporenkussentjes.

Kenmerken van vruchtboomkanker:

Deze schimmelziekte kan ernstige schade veroorzaken aan stam, harttak, takken en vruchten. Vruchtboomkanker komt vooral bij appelbomen (Malus domestica) voor, maar kan soms ook enkele perenrassen (Pyrus communis, Pyrus pyrifolia) aantasten. Het is een wond- of zwakteparasiet. De schimmel dringt via wonden de schors binnen. Ingangspoorten zijn hagel, schurende takken, snoeien, bloedluis en bladlittekens.
Vruchtboomkanker appel: Aangetaste appeltakken met talrijke scheurtjes in de schors
De schimmeldraden (mycelium) doorwoekeren de schors en op de takken ontstaan vlekken die zich meestal rondom een knop of aan de voet van een zijtakje bevinden.
Kankerplekken breiden snel uit en er ontstaat wondweefsel (callus) dat de ontstane wonde probeert toe te maken.
Op de vruchten ontstaat aan de kelk een donkerbruine, rotte plek die later de volledige vrucht vernietigt (= neusrot). Vanuit aangetaste vruchten kan de infectie terug naar houtachtige delen overgaan. Ruim daarom na de pluk alle afgevallen appels op!

Nectria galligena. Verzamel en vernietig de vruchten met vruchtrot, om te voorkomen de sporen zich verspreiden!

Vruchtboomkanker kan snel uitbreiden:

- Langs grote- of kleine wonden.
- Beschadigingen door wollige bloedluis
- Bij te sterke, onevenwichtige groei, veroorzaakt door een te rijke stikstofbemesting.
- Bij regenachtig weer.
- Op natte, zware gronden met een slechte structuur.
- Bij een langdurige bladval.
- Bij het planten van jonge bomen in de nabijheid van oudere, aangetaste bomen.

Vruchtboomkanker: Plant geen jonge appelbomen in de nabijheid van oude aangetaste bomen.

Hoe infecties en uitbreiding van vruchtboomkanker voorkomen?

- Zorg voor een goede grondontwatering en een goede grondstructuur.
- Te zure gronden moeten in het najaar of in de winter bekalkt worden. (November, december, januari)
- Vermijd het toedienen van teveel stikstof en probeer de groei te beperken.
- Plant op gevoelige gronden minder vatbare of tolerante rassen
- Verwijder in de maanden oktober - november (december) alle aanwezige kankers tot op het gezonde hout en smeer de wonden goed in. Doe dit enkel bij droog weer!
- Gevoelige rassen kunnen in de periode van de bladval 2-3 maal behandeld worden met aangepaste schimmelwerende producten.
- Verwijder regelmatig aantastingen in de zomerperiode
- Jonge bomen die op de stam onderaan aangetast zijn, kunnen beter volledig verwijderd worden.
- Verzamel en vernietig regelmatig vruchten met neusrot.
- Laat aangetaste takken niet liggen in de nabijheid van de bomen, maar vernietig ze zo vlug mogelijk door bijvoorbeeld te hakselen.
- Snoeigereedschap wordt regelmatig ontsmet.
- Zorg bij het snoeien voor een open, luchtige boom en verwijder schurende of kruisende takken.
- Smeer de zuiver gemaakte wonden in met een wondhelend product. (Mogelijk is zuurstofwater hiervoor ook te gebruiken).
- Op kankergevoelige plaatsen kunnen beter bomen met een tolerante tussenstam geplant worden. Als tussenstam zijn 'Keuleman' en 'Golden Delicious' bijzonder geschikt.
Ziekten en plagen: gebruik van een tussenstam 'Keuleman' bij kankergevoelige appelbomen.
 

Niet alle rassen zijn even gevoelig voor vruchtboomkanker. Er is een verschil in vatbaarheid tussen de verschillende rassen:

Erg kankergevoelige appelrassen zijn:

'Alkmene', 'Court Pendu', 'Collina', 'Cox's Orange Pippin', 'Gala', 'Nicoter' (= Kanzi), 'Lena', 'Rajka', 'Schone van Boskoop' , 'Topaz',  'Transparante Blanche' ('Oogstappel'), 'Vanda', ...
Ziekten en plagen: opvallend grote kankerwonde op de appelstam. (Vruchtboomkanker)

Gevoelige perenrassen:

'Conference', 'Précoce de Trévoux', 'Triomphe de Vienne' en 'Winterrietpeer'.

 Ook perentwijgen kunnen aangetast worden door vruchtboomkanker

Weinig gevoelige appelrassen (Weinig vatbaar tot bijna tolerant):

'Colapuy', 'Discovery', 'Delblush', 'Dijkmanszoet', 'Dubbele Rode Bellefleur', 'Golden Delicious', 'Joseph Mush',  'Nicogreen',
 

Zeer weinig gevoelig (tolerant):

 'Ecolette', 'Grenadier', 'Gris Braibant', 'Lombarts Calville' en 'Otava'.

Niet gevoelig:

'Ariwa' en 'Keuleman'
Het appelras 'Keuleman' wordt niet aangetast door vruchtboomkanker (Tolerant)
 


Vruchtboomkanker bij appelbomen mechanische bestrijden (wondbehandeling):

Probeer zo snel mogelijk na de pluk (september- oktober - november), bij droog weer al de aanwezige kankers te verwijderen.
Jonge bomen die op de stam onderaan aangetast zijn kunnen beter gerooid worden.
Aangetaste twijgen of dunne takken kunnen tot voorbij de kankeraantasting teruggesnoeid worden.
Indien de takken behouden moeten blijven, dan kan de aantasting uitgesneden worden tot op het gezonde, witte hout.

Vruchtboomkanker: Snij de zieke delen weg tot op het gezonde, witte hout. Smeer nadien de wonde in met een wondhelend product.
Bruikbaar materiaal zijn o.a. een houtvijl, een kankermes en een scherp snoeimes.

Kankermessen zijn het meest geschikt om vruchtboomkankers weg te snijden.

Na het verwijderen van de kankers worden de wonden ingesmeerd met een wondhelend product zodat nieuwe aantastingen voorkomen worden. (Over het gebruik van wondhelende producten is er soms discussie).

Vruchtboomkanker: Smeer de snoeiwonden nauwkeurig in om infectie te voorkomen.

Uit proeven zou blijken dat meerdere bespuitingen met gebluste kalk (calciumhydroxide) of kalkmelk tijdens de bladvalperiode een zeer gunstig effect hebben om vruchtboomkanker via bladlittekens te voorkomen.

Bronnen

Hypp pathology

Vruchtboomkanker opsporen en verwijderen in oktober.

Tuintaal - verklaring moeilijke woorden


 

Voor meer teelt- en rasseninformatie: 

Zie Groente & Fruit Encyclopedie!
 


 

Auteur: De Kinder G. - www.houtwal.be  en https://twitter.com/gdekinder