Ziekten en plagen op fruit in de tuin: Verzorg uw appelbomen om vruchtboomkanker onder controle te krijgen!
Vruchtboomkanker komt veel voor op
appelbomen (Malus domestica) en soms ook op perenbomen (Pyrus
communis). Op natte gronden met een slechte structuur en in de nabijheid
van oudere fruitaanplantingen komen meer aantastingen voor. Gedurende het hele
jaar worden sporen gevormd, ook tijdens de rustperiode. Het najaar (september-oktober) is
bijzonder geschikt om aantastingen weg te knippen of uit te snijden zodat
verdere uitbreiding voorkomen wordt. Probeer na dit werk alle wonden
in te smeren. Er is een groot verschil in vatbaarheid tussen de
verschillende appelrassen. Op kankergevoelige plaatsen kunnen best minder
vatbare rassen of rassen op een tolerante tussenstam aangeplant worden.
Oorzaak van vruchtboomkanker is een
schimmelziekte!
De veroorzaker van vruchtboomkanker is de schimmel Nectria galligena (Cylindrocarpon mali). Deze schimmel behoort tot de grote groep zakjeszwammen (Ascomyceten), met als eigenschap dat ze in twee verschillende vormen voorkomen. bij de geslachtelijke vorm, Nectria galligena genaamd, ontstaan in de herfst vruchtlichamen. Deze zijn donkerrood gekleurd en lijken op spinteieren, maar zijn anderhalf keer zo groot. Hierin worden ascosporen gevormd die minstens een heel jaar kunnen worden uitgestoten.
Vruchtboomkanker is naast schurft de meest schadelijke schimmelziekte op appelbomen.
Bij de ongeslachtelijke vorm, Cylindrocarpon mali
genaamd, ontstaan in het voorjaar vuilwitte sporenkussentjes.
Kenmerken van vruchtboomkanker:
Deze schimmelziekte kan ernstige schade veroorzaken aan stam, harttak,
takken en vruchten. Vruchtboomkanker komt vooral bij appelbomen
(Malus domestica) voor, maar kan soms ook enkele perenrassen
(Pyrus communis, Pyrus pyrifolia) aantasten. Het is een wond- of
zwakteparasiet. De schimmel dringt via wonden de schors binnen. Ingangspoorten
zijn hagel, schurende takken, snoeien, bloedluis en bladlittekens.
De schimmeldraden (mycelium) doorwoekeren de schors en op de takken ontstaan
vlekken die zich meestal rondom een knop of aan de voet van een zijtakje
bevinden.
Kankerplekken breiden snel uit en er ontstaat wondweefsel (callus) dat de
ontstane wonde probeert toe te maken.
Op de vruchten ontstaat aan de kelk een donkerbruine, rotte plek die later de
volledige vrucht vernietigt (= neusrot). Vanuit aangetaste vruchten kan de
infectie terug naar houtachtige delen overgaan. Ruim
daarom na de pluk alle afgevallen appels op!
Vruchtboomkanker kan snel uitbreiden:
- Langs grote- of
kleine wonden.
- Beschadigingen door wollige bloedluis
- Bij te sterke, onevenwichtige groei, veroorzaakt
door een te rijke stikstofbemesting.
- Bij regenachtig weer.
- Op natte, zware gronden met een slechte structuur.
- Bij een langdurige bladval.
- Bij het planten van jonge bomen in de nabijheid van oudere, aangetaste
bomen.
Hoe infecties en uitbreiding van vruchtboomkanker voorkomen?
- Zorg voor een goede grondontwatering en een goede grondstructuur.
- Te zure gronden moeten in het najaar of in de winter bekalkt worden.
(November, december, januari)
- Vermijd het toedienen van teveel stikstof en probeer de groei te beperken.
- Plant op gevoelige gronden minder vatbare of tolerante rassen
- Verwijder in de maanden oktober - november (december) alle aanwezige kankers
tot op het gezonde hout en smeer de wonden goed in. Doe dit enkel bij droog
weer!
- Gevoelige rassen kunnen in de periode van de bladval 2-3 maal behandeld
worden met aangepaste schimmelwerende producten.
- Verwijder regelmatig aantastingen in de zomerperiode
- Jonge bomen die op de stam onderaan aangetast zijn, kunnen beter volledig
verwijderd worden.
- Verzamel en vernietig regelmatig vruchten met neusrot.
- Laat aangetaste takken niet liggen in de nabijheid van de bomen, maar
vernietig ze zo vlug mogelijk door bijvoorbeeld te hakselen.
- Snoeigereedschap wordt regelmatig ontsmet.
- Zorg bij het snoeien voor een open, luchtige boom en verwijder schurende of kruisende takken.
- Smeer alle wonden steeds in met een wondhelend product.
- Op kankergevoelige plaatsen kunnen beter bomen met een
tolerante tussenstam geplant worden. Als tussenstam is 'Keuleman' bijzonder
geschikt.
Niet alle rassen zijn even gevoelig voor vruchtboomkanker. Er is een verschil in vatbaarheid tussen de verschillende rassen:
Erg kankergevoelige appelrassen zijn:
'Alkmene',
'Court Pendu',
'Cox's Orange Pippin',
'Kanzi', 'Rajka',
'Schone van Boskoop', 'Topaz' en
'Transparante Blanche' ('Oogstappel')
Gevoelige perenrassen:
'Conference', 'Précoce de Trévoux', 'Triomphe de Vienne' en 'Winterrietpeer'.
Weinig gevoelige appelrassen:
'Dubbele Rode Bellefleur', 'Colapuy', 'Collina' en 'Topaz'.
Zeer weinig gevoelig (tolerant):
'Ecolette', 'Grenadier', 'Lombarts Calville' en 'Otava'.
Niet gevoelig:
'Ariwa'
en
'Keuleman'
Vruchtboomkanker bij appelbomen mechanische bestrijden (wondbehandeling):
Probeer zo snel mogelijk na de pluk
(september- oktober - november),
bij droog
weer al de aanwezige
kankers te verwijderen.
Jonge bomen die op de stam onderaan aangetast zijn kunnen beter gerooid
worden.
Aangetaste twijgen of dunne takken kunnen tot voorbij de kankeraantasting
teruggesnoeid worden.
Indien de takken behouden moeten blijven, dan kan de aantasting uitgesneden
worden tot op het gezonde, witte hout.
Bruikbaar materiaal zijn o.a. een houtvijl, een kankermes en een scherp
snoeimes.
Na het verwijderen van de kankers worden de wonden ingesmeerd met een wondhelend product zodat nieuwe aantastingen voorkomen worden. (Over het gebruik van wondhelende producten is er soms discussie).
Uit proeven zou blijken dat meerdere bespuitingen met gebluste kalk (calciumhydroxide) of kalkmelk tijdens de bladvalperiode een zeer gunstig effect hebben om vruchtboomkanker via bladlittekens te voorkomen.
Bronnen
Tuintaal - verklaring moeilijke woorden
Voor meer teelt- en rasseninformatie:
Zie
Groente & Fruit Encyclopedie!
Auteur: De Kinder G. - www.houtwal.be