Fruitbomen in de fruittuin: oogsten pitfruit

Appelrassen en perenrassen op het juiste tijdstip plukken om te kunnen bewaren (Malus en Pyrus).

Bij de pluk van appel en peer is het juiste tijdstip belangrijk. Er bestaan verschillende methoden om het juiste pluktijdstip te bepalen. Te vroeg en te laat plukken is nadelig. Overzicht van appel- en perenrassen volgens hun gebruiksperiode: zomer-, herfst- en bewaarrassen. In 2007 is de oogst 2-4 weken vroeger dan normaal! De peren zijn opvallend groter en mooier gekleurd dan andere jaren.  Tijdig oogsten is belangrijk om het geoogste fruit nog een tijd te kunnen bewaren. Te rijp geoogst fruit is slechts kort bewaarbaar.

.

1. Algemeenheden bij de appel- en perenpluk:

Appels en peren behoren tot de pitvruchten. Het dagelijks gebruik van appels en peren zou heel gezond zijn. Door dagelijks minstens 1 appel te eten zouden de bloedvaten goed open blijven.

2. Wanneer best appels en peren plukken? 

- De vruchten zijn meestal rijp tijdens de maanden augustus - september (Oktober).

Bij volledige rijpheid vallen de vruchten op de grond. De vruchten komen ook gemakkelijk los.

Het bepalen van het juiste pluktijdstip is een zaak die door iedereen individueel moet worden opgelost. In het algemeen zijn de zomer- en herfstrassen slechts kort te bewaren, terwijl de winter- of bewaarrassen meestal veel beter bewaren. Vruchten van hoogstambomen en halfstambomen bewaren in het algemeen langer dan vruchten van laagstambomen. Op zwakgroeiende onderstammen (laagstam) moet vroeger geplukt worden dan op sterkgroeiende onderstammen (half- en hoogstam)

Appelbomen met opvallend weinig vruchten rijpen vroeger, dan zwaar beladen bomen.

Het juiste ogenblik van plukken hangt af, van de voorziene bewaarduur. Appel- en perenrassen die men lang wil bewaren, zal men vroeger (= onrijper) plukken.

Tracht steeds te plukken bij droog weer en als de vruchten droog hangen. Gladschillige vruchten welke in natte omstandigheden worden geplukt geven meer kans op vuile vlekken en kneuzingen.

Het plukken van peren is moeilijker dan het plukken van appels. De harde steel kan andere vruchten beschadigen. Peren glijden ook gemakkelijker uit de handen, worden dan gekwetst en rotten gemakkelijk.

Soms worden de vruchten in meerdere keren geplukt. Telkens plukt men de mooist gekleurde vruchten af. Bij dit "overplukken" kunnen soms wat vruchten op de grond vallen.

3. Wanneer appelrassen plukken? Bepalen van het juiste pluktijdstip bij appel.

Technieken om het het pluktijdstip te bepalen:

• Afvallen vruchten 

Als de vruchten beginnen af te vallen, zijn ze meestal plukrijp. Ook sterke windvlagen en aantasting door de appelmade (fruitmot) kunnen vruchtval veroorzaken.  (Ruim valfruit heel regelmatig op en geef het als voeder aan de kippen, zodat de schadelijke insecten opgeruimd worden).

• Gemakkelijk loskomen van de appelboom.

Als je de vrucht vastneemt met de volle hand en omhoog brengt, moet de steel gemakkelijk loskomen van de boom.

• Verkleuren van de pitten.

Bij onrijpe vruchten is de pittenkleur wit. Bij het rijper worden kleuren deze pitten langzaam bruin tot bruinzwart. Vruchten met bruine of bruinzwarte pitten mogen meestal al geplukt worden.

• Vruchtkleur.

Vruchten die ongeveer plukrijp zijn hebben meestal een betere blos. Groenschillige rassen worden langzaam geel bij rijpheid. (Vooral de basiskleur/ grondkleur mag niet te geel worden, voor een goede stevigheid.). Fruittelers gebruiken hiervoor de zgn. "kleurenkaart".

Sommige jaren is de schilkleur (blos) meer opvallend dan andere jaren. In 2007 is de blos (dekkleur) van appels en peren meer opvallend aanwezig dan andere jaren. Meer rode blos betekent meestal ook meer gezonde antioxidanten in de schil!

• Hardheid van de pitvruchten.

Bij rijpheid worden de vruchten langzaam zachter van structuur. Te rijpe vruchten worden zelfs melig. Fruittelers gebruiken  de zgn. "penetrometer", om de hardheid te testen. U kan dat eenvoudig zelf testen door de appel te proeven: zeer harde appels zijn nog onrijp, terwijl iets zachtere vruchten al kunnen geplukt worden.

• Smaak van de vruchten.

Bij rijpheid worden de vruchten langzaam zoeter. Het aanwezige zetmeel wordt omgezet tot suiker. Fruittelers gebruiken de zgn. jodiumtest/ lugoltest om de hoeveelheid zetmeel uit te meten. De hoeveelheid suiker kan gemeten worden met de zgn. "refractometer". Bij het proeven kan men ook vaststellen of de vruchten al rijp zijn. Opvallend zuur smakende vruchten zijn nog onrijp en worden best nog niet geplukt. Zoetzure appels zijn meestal plukrijp.

Er is een groot verschil in hardheid tussen de verschillende rassen. 'Oostappel' ('Transparente Blanche') is eerder een zachte appel, terwijl 'Braeburn' een opvallend harde appel is.

• Literatuur: Extreem vroege pluk van hardfruit (appel en peer)!

In publicaties wordt aangegeven wanneer men ongeveer zou moeten plukken. De richtlijnen in deze publicaties worden jaarlijks aangepast. 

De plukdata kunnen soms erg wisselen volgens de streek en volgens het seizoen. Sommige jaren (2008) kan de oogst 1-2 weken vroeger zijn dan normaal. Door de koudere nachten is de schilkleur (blos) opvallend beter dan andere jaren.

4.Appel- en perenrassen volgens pluk- en gebruiksperiode. 

Appelrassen - Malus domestica:

Zomerrassen: (Zomerappels)

Deze zomerappels zijn bijzonder geschikt voor directe consumptie, ze worden niet bewaard. 'Collina' wordt momenteel aangeplant voor bioteelt.

'Benoni':  eind augustus
'Collina': einde juli-begin augustus
'Discovery': midden augustus
'James Grieve': midden augustus tot eind september
'Lena':  midden tot eind augustus
'Mantet': begin tot midden augustus
'Transparent Jaune' (syn. Yellow Transparent, Transparente Blanche, Weisser Klarapfel): begin tot midden augustus
'Summerred': midden augustus tot midden september
'Sunrise': ca midden augustus

Herfstrassen: (herfstappels)

Herfstappels zijn bijzonder geschikt voor directe consumptie. Ze kunnen ook een korte tijd gekoeld bewaard worden.
Het nieuwe appelras 'Initial' wordt aangeplant voor bioteelt.

'Alkmene' en 'Cevaal': begin tot midden september
'Belgica': einde augustus - begin september (27 aug.-1 sept.)
'Delcorf' (merknaam DELBARESTIVALE): half tot eind augustus. Meer info over Delcorf en mutanten
'Gravensteiner': midden - eind sept.
'Ingrid Marie' en 'Karin Schneidner': half sept.
'Initial': eind augustus - begin september
'Jacques Lebel': september
'Jonathan': half sept.
'Red Devil', : half september (Roodvlezige appel voor appelsap)
'Rode Delcorf' (merknaam AMBASSY): half augustus
'Rubinola': einde augustus - begin september

Bewaarrassen (winterrassen/ winterappels)

(Data tussen haakjes = pluk voor lange bewaring)

Winterappels of bewaarappels zijn enkele maanden gekoeld te bewaren. In de bioteelt worden o.a. 'Topaz', 'Santana', 'Rubinola', 'Pirouette', 'Svatava', 'Rajka' en 'Otava' aangeplant.

'Arlet': begin oktober
'Belgica': begin september (01 - 07 sept.)
'Braeburn': eind oktober. (22-27 okt.)
'Civni' (merknaam RUBENS): midden september (3x doorplukken)
'Court-Pendu': midden - eind oktober
'Cox's Orange Pippin': begin september (06-10 sept.)
'Cpro 87031-47' (WELLANT): half tot eind september
'Delblush' (merknaam TENTATION): eind oktober
'Delcoros' (AUTENTO): eind sept. - begin oktober
'Diwa' (JUNAMI):  eind september tot begin oktober
'Ecolette' (schurfttolerant): begin - half oktober
'Eisdener Klumpken': eind okt.
'Elise' (merknaam ROBLOS): begin tot midden oktober
'Elstar': begin/ midden september (02-10 sept.)
'Fiesta': midden tot eind september
'Fuji' (KIKU 8): ...
'Gala' (merknaam MONDIAL GALA): begin september (04-07 sept.)
'Gloster' (GLOSTER 69): begin oktober tot midden oktober
'Golden Delicious': eind september tot begin oktober (20-27 sept.)
'Golden Reinders': midden- einde september
'Holstein' (syn. Holsteiner Cox's'): 
'Idared': begin oktober tot midden oktober
'Jonagold': midden september tot half oktober (in 3-5 maal doorplukken) (12-16 sept.)
'Red Jonaprince' (WILTON'S RED PRINCE): half september
'Jonagored' (MORREN'S JONAGORED): half tot eind september (Meestal in 2 x te plukken) (08-22 sept.)
'Nicoter' (KANZI):  midden tot eind september (15 - 20 sept.)
'Karmijn de Sonnaville': midden september tot begin oktober
'Keuleman': half okt.
'Lombarts Calville': rond half september
'Nicogreen' (GREENSTAR): eind september - begin oktober (24-28 sept.)
'Melrose': half tot eind oktober
'Moonlight: oktober (Bewaarbaar tot februari; minitree)
'Mutsu': eind september tot midden oktober
'Nicogreen' (GREENSTAR): begin oktober (04-08 okt.)
'Nicoter' (KANZI): 11-15 sept.
'Notarisappel': 15-30 sept.
'Otava': begin-midden oktober (Ongeveer gelijk met 'Golden Del.')
'Pilot': begin okt.
'Pinova' en Red Pinova (EVELINA): eind september tot begin oktober (25 sept. - 03 okt.)
'Pirouette' (RUBINSTEP) : begin - midden september
Rafzubin (RUBINETTE): rond eind september
'Rajka': midden september (Ca 10 dagen voor 'Golden Del.')
'Red Jonaprince' (WILTON'S RED PRINCE): half september
'Red Lane' (Minitree of ballerina): oktober
'Rode Boskoop' (en mutant 'Celica'): midden tot eind september (24-28 sept.)
'Rode Dijkmanszoet': eind september tot begin oktober
'Rubinola': eerste helft van september.
'Sterappel' (syn. Reinette Rouge d'Etoilée) midden september
Sweet Caroline: rond midden september
'Santana' (allergievrije appel, schurfttolerant): begin september (25 aug. - 5 sept.)
'Schone van Boskoop': eind september (20-24 sept.)
'Sunlight': oktober (tot februari)
'Svatava':   eind september (ca 1 week na 'Golden Del.')
'Topaz' (schurftolerant): tussen half september tot midden oktober (18 sept.-30 sept.)
'Wealthy': begin september
'WELLANT': zie 'Cpro 47'
Winter Banana' : rond eind september
'Zoete Oranje': rond midden september

Voor korte bewaring kan er later geplukt worden.
Vroegere pluk is soms nodig omwille van plaatselijke omstandigheden: zeer lichte grond, droogte, wortelsnoei en oudere bomen.

Overzichtstabel oude appelrassen vlg. pluktijd en gebruiksperiode:

Peren - Pyrus communis:

Zomerrassen:  (zomerperen)

'Belle de Jumet': begin-midden augustus
'Clapp's Favourite': midden augustus
'Supertrévoux' en 'Précoce de Trévoux': midden augustus
'Doyenné Boussoch' (syn. 'Beurré de Merode', Dubbele Philip): eind augustus tot begin september
'Vroege Conference Saels' (CORINA)

Herfstrassen: (herfstperen)
Herstperen zijn bijzonder geschikt voor directe consumptie. Gekoeld kunnen ze een tijdje bewaard worden.

'Beurré Hardy': midden tot eind september (5 sept.)
'Bonne Louise d'Avranches': midden tot eind september
'Charneux' (syn. Légipont): midden tot eind september
'Durondeau': midden september tot eind september (27 aug. tot 4 sept.)
'Triomphe de Vienne': eind augustus tot midden september

Bewaarrassen (winterrassen/ winterperen))

Winterperen of bewaarrperen zijn enkele maanden gekoeld te bewaren.
In de bioteelt worden o.a. 'Concorde', 'Conference' (en soms ook 'Dolacomi') aangeplant.
Het meest gekweekte perenras in Nederland en België is 'Conference'.

'Beurré Alexandre Lucas': begin tot midden oktober
'Comtesse de Paris': eind oktober
'Concorde': midden tot eind september
'Conference': midden september tot eind september (01-12 sept.)
'Doyenné du Comice': eind september tot midden oktober (12-18 sept.)

'Gieser Wildeman': midden tot eind oktober
'Kleipeer' (syn. Winterjan'): midden oktober
'Saint Rémy': oktober
'Verdi' (merknaam SWEET BLUSH) : begin oktober 

Beroepsfruittelers plukken meestal ongeveer 10 dagen vroeger, om de vruchten lang te kunnen bewaren. (Zie data tussen haakjes)

Ingeval er weinig vruchten aan de boom hangen, bij dikke maten en voldoende kleur kan het nodig zijn van vroeger te plukken. Op zware gronden kan het nodig zijn later te plukken.

5. Waarom is het juiste pluktijdstip zo belangrijk?

Te vroeg plukken heeft een onvoldoende vruchtgrootte, minder kleur en minder smaak tot gevolg. Te vroeg geplukte vruchten kunnen ook sneller taai worden.

Te laat plukken geeft meer kans op vruchtval en overrijpheid (Peren). Gevallen vruchten zijn meestal gekwetst en  zal men niet bij de geplukte vruchten leggen. 

6. Hoe appel/ peer plukken?

Goed fruit plukken is een kunst!

Zie plukregels!

Tips om appels en peren langer te bewaren

Zie voor nog meer fruitinformatie het fruitboek:

"Groente- en Fruitencyclopedie", auteurs Luc Dedeene en Guy De Kinder.
Uitgeverij Groenboekerij (Kosmos, Utrecht). Voor meer informatie: zie "Groente & Fruit Encyclopedie"

Bronnen - Literatuur - foto's :

Penetrometer
V C B T   
Fruitvertalingen (A-M) 
Refractometer (Nieuwkoop) 
Bongerd Groote Veen  
Apple pictures 
Les Croqueurs de pommes 
Seite Obstsorten