Dwergkwee of Japanse sierkwee (Chaenomeles japonica, Chaenomeles species) is een meerstammige, sterk vertakte, grillige en doornige struik. Geschikt om te planten in kleine en middelgrote sier-/fruit-tuinen. De bloemen zijn meestal rood, soms ook oranje, roos of wit. De blaadjes van de bloemen zijn eetbaar. Het is een zeer gemakkelijker plant voor de kleine fruittuin of siertuin. In het voorjaar is het een erg opvallende bloemheester. In het najaar kan je de kweeachtige vruchten bewonderen en plukken. De mooie, geurende dwergkweevruchten zijn rijk aan pectine, zuren en vitamines. 'Cido' geeft de grootste vruchten.  De gele, geurende vruchten zijn zeer geschikt om te verwerken tot sap en lekkere jam (gelei).

Overzicht 

Meerdere geschikte soorten van Chaenomeles - sierkwee.

- Chaenomeles species en rassen 

Chaenomeles japonica 'Cido': Japanse sierkwee, Japanse dwergkwee
Chaenomeles cathayensis
Chaenomeles speciosa: Chinese sierkwee
Chaenomeles x superba (kruising van C.japonica en C.speciosa)

- Nederlandse naam: sierkwee, dwergkwee, bloemkwee, Japanse sierkwee 
- Familie: Rosaceae; Onderfamilie: Pomoideae
- Engels: Flowering quince, Japanese Quince
- Frans: cognassier de Japon
- Duits: Strauchquitte, sier quitten, Scheinquitte, ('Cido': Die nordische Zitrone, Zitronenquitte)

De Chaenomeles komt van nature voor in China en Japan.

Etymologische betekenis van Chaenomeles:

Chaenomelis: Van het Grieks Gapen- appelboom; de appelvormige vrucht zou bij rijpheid in 5 splijten.
japonica: Japans, afkomstig uit Japan (Lat.)
speciosa: zeer fraai; verwijzend naar de opvallende bloemen
superba: prachtig, trots, voornaam; verwijzend naar de bijzonder sierlijke bloemen en vruchten.
Meer lezen over de oorsprong en betekenis van Latijnse plantennamen: "ABC van het plantenlatijn. Betekenis van botanische namen"

Plantkundige kenmerken van de sierkwee:

Plantenfamilie:  

Rosaceae of Rozenfamilie. 

De Chaenomeles is zeer nauw verwant met Cydonia (kwee/ kweepeer), Malus (appel) en Pyrus (peer)

De dwergkwee is een overjarige, meestal houtachtige struik of heester. Hij wordt meestal omwille van zijn sierlijke, opvallende bloemen aangeplant. De opvallende, geurende vruchten zijn ook geschikt voor verwerking. Aantrekkelijke bloemen bij de sierkwee: Bloeitijd: maart-mei, afhankelijk van de cv. De bloeitijd is meestal ruim 3 weken. Afhankelijk van de cv is de bloemkleur rood, rozerood, oranje of wit. De bloemblaadjes zijn eetbaar en prachtig bij borrelhapjes. Het is een eenhuizige plant die door insecten bestoven moet worden. Astma-gevoelige mensen kunnen omwille van de overvloedige stuifmeelpollen beter geen sierkwee/ dwergkwee planten. De bloeiperiode kan 3 weken duren.

Hoewel men spreekt van dwergkwee zijn er lage, breeduitgroeiende en opgaande struiken die bij sterke groei 1 - 2 m hoog en 1-2 m breed worden.  Mits regelmatig te snoeien zijn ze ook geschikt als leivorm.

Sommige sierkweerassen geven door hun grote doornen een ondoordringbare haag:

Sommige cultivars zijn zeer sterk gedoornd, waardoor de planten "papiervangers" worden. Voor bepaalde plaatsen kan dit een groot nadeel zijn. De takdoorns kunnen soms 1 à 3 cm lang zijn.
Door deze doornen zijn ze wel bijzonder geschikt als ondoordringbare haag. 

Sierkwee of dwergkwee geeft opvallende en sterk geurende vruchten:

Na de bloei krijg je grote, gele geurende vruchten die tot aan de winter aan de takken blijven. Om een hoge vruchtproductie te bekomen is een ander bestuivend ras wenselijk. Van de rijpe vruchten maak je in oktober of november sap, wijn of zeer lekkere jam/ confituur. De grootste vruchten (ca 15 cm grootte) zou de Chaenomeles cathayensis hebben.

De vruchten zijn behalve als versiering in de tuin en verwerking tot gelei ook bruikbaar in bloemsierkunst. Ze hebben een zeer sterke geur en zijn bruikbaar om slechte geurtjes weg te nemen. Vanaf half oktober tot begin november kunnen de vruchten geplukt worden.

Vermeerdering van dwergkwee - Chaenomeles:

Vermeerderen van sierkwee/ dwergkwee kan gebeuren door winterstekken tijdens de maanden november - februari.
Vermeerdering d.m.v. wortelstekken en zomerstekken is ook mogelijk. Zie "Stekkalender fruitsoorten"
Zaaien kan ook, maar hierbij kunnen belangrijke raseigenschappen verloren gaan.
Afleggen kan ook, maar geeft slechts een beperkt aantal nakomelingen.
Enten op de onderstam Sorbus intermedia geeft een betere groei dan Sorbus aucuparia. Geënte planten zijn winterhard, maar kunnen later wildopslag geven.

Planttips voor dwergkwee - Chaenomeles in de tuin:

Dwergkwee groeit optimaal op humusrijke, vochthoudende, stikstofrijke gronden die niet te nat of te droog zijn.
Op goede grond is de productie beter dan op minder goede grond.

De pH mag licht zuur tot neutraal zijn, maar een hogere pH wordt soms ook verdragen (5 tot 6,5). Op een te kalkrijke grond kan echter chlorose (bladverkleuring) optreden.

Ze groeien best op een zonnige plaats, maar verdragen ook half schaduw. Een zonnige standplaats doet het suikergehalte in de vruchten stijgen. Op een zonnige standplaats heb je ook meer vruchten dan op een halfbeschaduwde plaats. Ook zijn de planten dan minder gevoelig voor schimmelaantastingen.

Plantafstanden van struiken: 0,6- 1 m. Tussen de rijen een afstand van 0,8 - 2 m. Meestal worden ze in groepen van drie tot vijf geplant. Lage soorten worden eerder als bodembedekker geplant (vakbeplanting).
Voor een dichte haagbeplanting mag je planten op 0,3 tot 0,5 m afstand. (3-4 planten/ m²)
Eénjarige en tweejarige planten in container geven de beste hergroei.
Het planten van meerdere Chaenomeles-rassen is bevorderlijk voor een goede vruchtzetting.

Snoeien van oudere Chaenomeles-struiken: 

Snoeitijdstip in de winter (maart) of eventueel na de bloei (juni).  Zie ook "Snoeikalender fruitsoorten"

Chaenomeles bloeit op overjarig/ meerjarig hout.

Chaenomeles moet niet veel gesnoeid worden. Alleen het overtollige of oudere hout van Chaenomeles verwijderen en verkeerd staande takken eruit snoeien. Je zou dit ook vormsnoei kunnen noemen om de natuurlijke vorm van de struik te behouden.

De snoei bestaat voornamelijk uit een beetje uitdunnen/ sleunen. Wanneer ze jaren lang niet zijn gesnoeid, kunnen ze nog altijd sterk teruggesnoeid worden. Ze vormen dan opnieuw een mooie, verjongde heester.

Aanbevolen interessante Chaenomeles-rassen 

Afbeeldingen van enkele Chaenomeles - sierkweerassen:

Chaenomeles speciosa	Chaenomeles japonica	Chaenomeles japonica 'Cido'

  Veel fruitplezier!

Bronnen - Literatuur - foto's  
Fruitindex bij plantennomenclatuur
Velt: Ecologische teelt - http://www.velt.be/
Kordes-jungpflanzen - http://www.kordes-jungpflanzen.de/
Snoeigids tkr - http://www.snoeigids.com/
Die nordische Zitrone - http://www.cido.de/

De Kinder G.  Laatste aanpassing: 28/02/10