Houtwal.be  -->  Fruitencyclopedie  -->  Bijzonder pitfruit   -> Kweepeer, kweeappel (Cydonia oblonga)


Fruitbomen planten in de fruit- en siertuin: ziekten en plagen.

Het planten van kweeperen/ kweeappels 
(Cydonia oblonga)

Auteur : Guy De Kinder -- www.houtwal.be en https://twitter.com/gdekinder
Overzicht kweepeer: 
Teelt- en plantinformatie
Vermeerdering van kweepeer

Schimmelziekten bij kweepeer
Infobronnen
Internetlinks
Overzicht plantfiche kweepeer/ kweeappel
Fruitbomen planten. Cydonia oblonga: Vruchten van Agvambari kweepeer

Kwee/ kweepeer plant- en teeltinformatie 

De gewone kwee of kweepeer (Cydonia oblonga) komt voor als struik en als boom, wordt tot ca 6 m hoog en wordt tamelijk breed. Er zijn ook lei- en stamvormen te koop. 
Fruitsoorten zoals kwee en mispel zijn al eeuwenlang in cultuur. Ze horen van oorsprong thuis in het Middellandse Zeegebied en in Klein-AziŽ. De Grieken en Romeinen brachten ze naar West Europa. Sindsdien komen ze plaatselijk ook verwilderd voor.

De Chaenomeles 'Cido' (= dwergkwee/sierkwee) is verwant aan de gewone kwee. De vruchten van deze dwergkwee zijn ook bruikbaar voor verwerking.  Als bestuiver voor de 'Cido' is Chaenomeles japonica geschikt.  Andere rassen van Chaenomeles zijn 'Ballerina', 'Crimson and Gold' en 'Fusion'
Sommige mensen zijn allergisch voor de stuifmeelpollen van de Chaenomeles. De pollen kunnen hooikoorts veroorzaken.

Vermeerdering van kweepeer/ kweeappel - Cydonia oblonga.

- Veredelen/ enten van kwee

Als onderstam en stamvormer voor kweepeer kan men gebruiken Sorbus aucuparia (lijsterbes), Crataegus (meidoorn) en Pyrus communis (peren). Men kan ze ook enten op de kweeonderstammen Cydonia oblonga 'Kwee A' en 'Kwee Adams'.  De kweeonderstam 'Kwee C' is meestal te zwak groeiend.
Het oculeren kan gebeuren tijdens de maanden augustus-september. Het enten gebeurt meestal in het voorjaar (maart - mei). Winter- en voorjaarsentingen worden ook veel toegepast.

- Kwee vermeerderen d.m.v. winterstek/ houtstek

Sommige kweerassen kan men ook vermeerderen d.m.v. winterstek. Bijvoorkeur zal men hielstekken nemen tijdens de maanden november - december.
De onderstammen 'Kwee A', 'Kwee Adams' en 'Kwee C' zijn tamelijk gemakkelijk te vermeerderen d.m.v. een vroeg genomen winterstek. (December).
Zie ook "Stekkalender fruitsoorten"

Plantkenmerken van de kweeboom of -struik:

In april-mei sieren grote witte bloemen de kweeboom/struik. De vruchten zijn donzig behaard, groenig of geel en peer- of appelvormig. Ze geuren sterk en zijn keihard. Door te wassen verdwijnt de beharing en na koken kan het witte vruchtvlees soms roze of rood verkleuren, afhankelijk van de cv. en van de kooktijd. De vruchten zijn tamelijk rijk aan provitamine A, rijk aan organische zuren en mineralen.

Typische raskenmerken van enkele kwee cv's:

- De kweerassen 'Champion' en Le Bourgeaut' zijn vroeg oogstbaar. 
- Van de appelvormige 'Leskovacz' blijft het vruchtvlees wit na het koken. Dit ras maakt tot 1 kg zware vruchten, evenals 'Vranja' en 'Reas Mammoth'.
- Het kweeras 'Ludovic' is kleinvruchtig en ook als sierplant nuttig, omwille van zijn zeer fraaie groeiwijze en bladstand.

Tips bij het planten van kweeŽn:

- De kwee houdt van luwte en zon, lichte tot kleiige grond en wortelt oppervlakkig. Hij heeft graag licht vochtige grond. 
- Sommige kweerassen hebben kruisbestuiving nodig. Als plantafstand kan je 3- 4 meter nemen. Indien mogelijk zal men voor de winter in gunstige omstandigheden planten. Na het planten aanbinden aan een steunpaal. 
- Het vroeg planten en aanbinden aan een steunpaal zal meestal de hergroei sterk bevorderen. Na het planten zal men de grondoppervlakte afdekken met ruwe mest/ compost/ bladeren. Dit voorkomt het uitdrogen van de grond en beschermt de onderstam tegen het bevriezen.
- Op droge gronden zal men de voorkeur geven aan kwee geŽnt op meidoorn-onderstam. 

Onderhoudszorgen voor een optimale kweegroei en gezonde groei:

- Jaarlijks (na de bloei) kan men de boomspiegel afdekken met organische mest. Bij voorkeur geen onderbegroeiing toelaten.
- Te veel stikstofmeststoffen kunnen bepaalde schimmelziekten bevorderen. (Meeldauw, ...)
- De kweeboom/ kweestruik verdraagt snoei uitstekend, hoewel die niet noodzakelijk is. Het verwijderen van ouder hout en het daardoor verschaffen van licht en lucht is altijd nuttig. Laag hangende takken zal men tijdig verwijderen. Bij geŽnte kweeŽn zal men regelmatig de grondscheuten (opslag) verwijderen.

De kweevruchten lenen zicht bijzonder goed voor gelei, jam of compote. Vier weken invriezen verkort de kooktijd. Koken in een hogedrukpan verkort ook sterk de kooktijd.
De afbeelding  (Cydonia 'Agvambari') is afkomstig uit de "19 de Rassenlijst voor groot-fruitgewassen"


 

Overzicht kweerassen (appel- en peervormig)

Cydonia oblonga cv's:

'Agvambari'
'Apfelquitte von Angers'
'Aromate' (Ro)
'Balady Awad'
'Bereczki' (peervorm)
'Bourgeault (peervorm)
'Champion' (peervorm)
'Cooke's Jumbo'
'Cydopom'
'Cydora Robusta'
'Ekmek'
'Isfahan'
'Konda'
''Konstantinopeler'(appelvorm)
'Le Bourgeaut'
'Leskovacka' (Lescovacz) (appelvorm)
'Limon'
'Ludovic'
'Lusitanica'
'Maliformis' (appelvorm)
'Mammouth'
'Matador'
'Moldovanesc' (Ro) (appelvorm)
'Pyriformis' (peervorm)
'Portugal' (peervorm) (Cydonia lusitanica)
'Radonia'
'Rea's Mammoth'
'Ronda' (peervorm)
'Shams'
'Serbian'
'Sobu' (Nieuw ras)
'Van Deman' (peervorm)
'Vranja' (peervorm)
'Wudonia'

Ziekten en plagen bij kweeperenbomen of kweestruiken (Cydonia oblonga)

De kweepeer is niet speciaal onderhevig aan bepaalde ziekten; soms heeft hij wel eens last van rupsen, moniliaziekten, meeldauw, bladvalziekte en bacterievuur. De vatbaarheid voor deze ziekten is erg afhankelijk van het ras en de standplaats.
Gescheurde kweevruchten (kort voor de pluk) zijn erg vatbaar voor schimmelaantasting.
Voor meer informatie over ziektegevoeligheid van de diverse rassen: zie Groente & Fruit Encyclopedie.
Sommige kweerassen zijn soms gevoelig voor strenge wintervorst. Weinig gevoelig voor wintervorst zijn de rassen 'Ekmek', 'Lescovacka' en 'Balady Awad'. 

Beschadiger (Ned)

Beschadiger
 (Latin)

Ziektebeeld

Beschadigings-
plaats

Voorkoming schade

Tolerante rassen

Gevoelige rassen

Bacterievuur (perenvuur)

Erwinia amylovora (Bacillius) De toppen van scheuten en de bloemtrossen verwelken en verdrogen plotseling (bruin- zwartverkleuring). Plaatselijk op de schors van de stam en takken omzoomde dode plekken. Scheuten, bloemtrossen Snoeimateriaal ontsmetten. Besmettingen zo vlug mogelijk opruimen. Geen Crataegus monogyna of andere waardplanten in de buurt planten. Zie groente & Fruitencyclopedie

Blad- en vruchtenvlekken- ziekte, bladvalziekte

Diplocarpon maculatum of Entomosporium m., Op bladeren donkere roodbruine ronde vlekjes, die samenvloeien tot grote onregelmatige vlekken. Zieke, bruine bladeren krullen en vallen af. Deze bladval kan overvloedig zijn. Bladeren en vruchten. (Soms ook op jonge scheuten) De schimmel overwintert op afgevallen bladeren. Bladeren opruimen. Gesnoeide bomen drogen sneller op. Zonnige standplaats uitkiezen.    

Meeldauw, echte meeldauw (echte witziekte)

Podosphaera leucotricha, P.oxyacanthae, P. leucotricha De scheuten en het blad worden wit bepoederd en misvormen. Jonge bladeren en scheuten.      

Moniliaziekten

Monilia fructigena De vruchten rotten weg. Cirkelvormige plekjes (sporenhoopjes). Vruchten      

Schurft

Venturia ..   Bladeren en vruchten. Zorgen dat de boom na een regenperiode tijdig kan opdrogen. (Zonnige plaats uitkiezen)    

Tak- en bloesemsterfte, bloesemmonilia

Monilia linhartiana Infectie van de jonge bladeren en via de takken kunnen de niet-geopende bloemen aangetast worden. Besmette bloemen geven vruchten die na enkele weken afsterven. Jonge bladeren, scheuten en bloesems Bij de snoei mummies en dode twijgen verwijderen.    

Overzicht plantfiche kwee

Wetenschappelijke naam: Cydonia oblonga

Cydonia oblonga  (C. vulgaris; Pyrus cydonia )

Betekenis van de wetenschappelijke naam:
De benaming Cydonia is afkomstig van de Griekse stad Kydonia, tegenwoordig Chania, dat in het Noordwesten van het eiland Kreta ligt.
Oblonga
verwijst naar de langwerpige vorm van de vruchten.
Meer lezen over de oorsprong en verklaring van Latijnse plantennamen: "ABC van het plantenlatijn. Betekenis van botanische namen".

Nederlandse naam

Kweepeer, Kweeappel, Kweeonderstam, Kwee, ((appel van Cydon/ Kreta))

Engels

common quince tree; Quine, quince (vrucht) (golden apple)

Frans

cognassier(s), cognassier commun, coudonnier; Coing (vrucht)

Duits

Echte Quitte (Apfelquitte, Birnquitte), Fruchtquitte, Kulturquitte, Baumwollapfel, Quittich

Esperanto

cidonio

Familie

Rosaceae, Rozenfamilie (Onderfamilie: Pomoideae/ pitfruitachtigen) (o.f. Maloideae)

Herkomst kwee

Centraal AziŽ

Licht

zon of half schaduw

Hoogte kwee

3-5 m

Bloeitijd

mei, juni (In de jeugd kweevruchten op lang vruchthout; op latere leeftijd op kort vruchthout) Bloei 1 tot 2 weken na appel.

Bloemkleur

Wit

pH grond

6 tot 6.3 (uitz. 7.5 op Crataegus onderstam.)

Plantafstand

4 (5) x 2 (3.5) m.  GEEN ONDERBEGROEIING !! (Paal aan de NW-zijde)

Planttips kwee

Vochtige, doorlatende grond + pH lager dan 7: kwee-onderstam. Niet teveel wind. Zeer winterhard: 'Lescovacs'. (Op droge alcalische gronden: meidoorn) Planttijd okt.-nov.

Aard

Hoge heester/ struik of boom

Plantkenmerken

bloemen wit; vruchten (Z. sierl. groei en blad: 'Ludovic'); teelt als struik of als piramidale spil (ev. ook V-vorm); productie 150 tot 200 kg per ha

Snoeitijd kwee

2 - 3 (of nov.-dec. na bladval), of bij het begin van de bloei. Zie ook "Fruit-snoeikalender"

Snoeitips kwee

Weinig snoeien, enkel uitdunningssnoei. Snoeien als spil (2 m afst.) of als struik. Gesteltakken (3-4) staan ongeveer horizontaal.

Extra informatie

Cydonia oblonga: kweepeer


Het snoeihout is bruikbaar in een vaas. (Sierlijk bloemen)

Ziekten/ plagen

Monilia, bladvalziekte, meeldauw, bacterievuur,  diverse bladschimmels. Schimmelziekten en plagen op kwee (FruitABC blog)

Vermeerdering kwee

Enten op kwee A en kwee Adams, Crataegus (bacterievuurgevoelig) of Sorbus. Sommige kweerassen ook door winterstek.; 
 

Infobronnen:

- Plantenziekten: bescherming van cultuurgewassen en openbaar groen, door A. Hallemans. (6de uitgave - 1993)
- Brochure "Fruit voor uw tuin". Vlaams Promotiecentrum voor Agro- en Visserijmarketing - VLAM , vzw. 1000 Brussel. 
- 19de Rassenlijst voor groot-fruitgewassen. Correspondentieadres: Centrum voor Plantenveredelings- en Reproduktieonderzoek  (CPRO-DLO), 
E-mail: j.j.bakker@cpro.dlo.nl      CPRO website http://www.cpro.wageningen-ur.nl 
- Levend Land (maandblad van de Landelijke Gilden): maart 1999

Nota:

x Pyracomeles vilmorinii is een kruising van Pyracantha (vuurdoorn) en Chaenomeles.
x Pyronia veitchii is een kruising van Pyrus (peer) en Cydonia (kweepeer).

Voor een verklaring van de gebruikte vaktermen: 
Zie rubriek "Vakjargon lexicon". 

Nog meer informatie over kweerassen, snoei en verzorgingstips nodig?

Zie "Groente & Fruit Encyclopedie" . Auteurs Luc Dedeene en Guy De Kinder. Uitgeverij Groenboekerij (Kosmos). Nur 423; formaat 21 x 29,7 cm; ruim 600 illustraties; omvang 408 pagina's. Verschenen februari 2004 . Meer info 

 

Internetlinks: (10/1999)

Recepten kweeperen (gelei, jam) (+ marmelade, soufflť, likeur)
Goddelijke kweepeer (blog van Klary Koopmans)
Kweeperen uit eigen tuin (blog van bams in 't groen)
Coing et cognassier 
http://www.inra.fr/HYPPZ/CULTURES/6c---009.htm

Botanical.com- Samenstelling en recepten
http://nl.wikipedia.org/wiki/Kweepeer
Woordverklaring tuintaal
Kweepeer: recepten, soorten en tips
 


Voor het laatst bijgewerkt op 11/11/13



Dit artikel werd samengesteld door G. De Kinder  - www.houtwal.be en https://twitter.com/gdekinder
 
 
Copyright 1999, Guy De Kinder , All Rights Reserved - www.houtwal.be