Houtwal.be --> Fruitencyclopedie --> Pitfruit --> Fruitmot, appelmade, perenmade, wormstekigheid (Malus domestica, Pyrus communis)

Ziekten en plagen in de fruittuin: Fruitmot - Cydia pomonella (syn. Laspeyresia pomonella)


 Door  Guy De Kinder - www.houtwal.be en https://twitter.com/gdekinder

 

Ziekten en plagen: De fruitmot kan ernstige schade toebrengen aan jonge vruchten van appel, peer en kweepeer. Soms is er ook enige schade mogelijk aan de walnoot, perzik, pruim, kers en tamme kastanje. In de vruchten worden boorgangen gemaakt en zitten er lichtroze rupsen. Vooral in warme zomers kan de schade opvallend zijn. De fruitmot is een nachtvlinder en legt kleine witte of crème-kleurige eitjes met soms een rode ring op de vruchten en de bladeren van pitfruitbomen. Aangetaste vruchten zijn te herkennen aan een inboorplekje met roodverkleurde rand op de plaats waar de larve de vrucht heeft ingeboord. De fruitmot heeft meestal twee generaties per jaar.


Levens-cyclus van de fruitmot:

De rupsen van de fruitmot - Cydia pomonella (syn. Laspeyresia pomonella) overwinteren in een cocon onder de schors, in scheuren en spleten op de boom of soms in de grond.
De rupsen verpoppen vanaf april tot juni.
De volwassen vlinder is 9 tot 10 mm groot, grijs gekleurd met een donkere vlek aan de vleugelpunt.

Ziekten en plagen. Pruimenmot: vlinder van ca 8 mm grootte. Cydia funebrana - pruimenmot of pruimenmade (Foto van de pruimenmot)
De kleine, witte eieren worden vanaf einde mei tot augustus op de vruchten en bladeren afgelegd. Dit vooral 's avonds als de temperatuur boven de 15°C is (Bij windstille, warme avonden). Ze zijn 1,3 mm groot en wit kleur (Na 4 dagen is een rode ring zichtbaar). De eieren worden afzonderlijk afgezet, eerst aan de rozetbladeren, later op de vruchten zelf. Er kunnen verschillende eieren gelegd worden op één blad of vrucht.

De jonge onvolgroeide rups van de fruitmot is wit. Volgroeide rupsen (maden) zijn lichtroze, halsschild lichtbruin en donkerbruine kop.

Wormstekigheid. De made maakt een gang naar de pitten. Aangetaste vruchten worden noodrijp en vallen vroegtijdig af.
In de zomer of herfst loopt de made over van de ene naar de andere vrucht. Het boorsel dat dan naar buiten komt is droger dan dat van de appelzaagwesp.

In augustus is er nog een tweede generatie mogelijk, waarbij tijdens warme nazomers nog nieuwe schade kan optreden.

 

Afbeelding jonge made

De jonge rupsen van de fruitmot vreten eerst een oppervlakkige halvemaanvormige gang onder de schil, en maken enkele dagen later een gang naar het klokhuis.

Vanaf augustus of september zoeken de volgroeide rupsen hun overwinteringsplaats op.
Overwintering van de volwassen rupsen vanaf oktober tot april in een cocon achter de schors van de bomen of in spleten van boompalen. Ook op de grond onder verdroogde kruiden kunnen de rupsen overwinteren.

januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december

Overwinterende rupsen in cocon

Verpoppen Volwassen vlinder, eieren en jonge crèmewitte of roze rups

Overwinterende rupsen in cocon

Overwinterende rupsen Verpoppen     Overwinterende rupsen

Hoe de fruitmot bestrijden of uitbreiding voorkomen?

Bestrijdingstijdstip:

- Vanaf half mei tot einde juli (begin augustus)
- Vanaf begin mei kunnen er lijmvallen met feromooncapsules in de boom gehangen worden. Feromonen zijn natuurlijke geurstoffen die de fruitmot lokken. Met de feromoonval kan men het vluchtverloop juist bepalen en het optimale bestrijdingstijdstip berekenen. Controleer wekelijks deze waarnemingsvallen. Op het moment dat er fruitmotten worden gevonden kan er een extra bespuiting met een (biologisch) insecticide gebeuren. De lijmbodem moet regelmatig vervangen worden.
- De eerste eitjes worden rond half mei op bladeren en vruchten afgezet. De eerste rupsen (maden) komen na 9-12 dagen uit en dringen door de oppervlakkige schil om later dieper, soms tot in het klokhuis, in de vrucht door te dringen

- Vanaf 21 (25) mei kan u de jonge rupsen bestrijden door meerdere malen te behandelen met het viruspreparaat Granupom (carpovirusine).
Nota: vanaf augustus 2012 wordt in België dit product niet meer verkocht aan liefhebbers. (Enkel beroepsfruittelers kunnen dit nog bekomen)

- Voor winterrassen kan de tweede generatie nog ernstige schade aanbrengen, zodat er in augustus opnieuw enkele malen behandeld moet worden.

Afbeelding fruitmot op aangetaste appel

Preventiemaatregelen:

- Verzamel nauwkeurig de aangetaste vruchten en vernietig ze, zodat ze niet kunnen overwinteren.
- Breng lijmbanden aan rond de stam
- Reinig in oktober - november de stam en maak de schuilplaatsen proper.
- Smeer de stam in met een speciale boompap. Dit is een witte, kleverige stof waarmee een deel van de stam van een boom wordt ingesmeerd. De wintervlinder kan hiermee ook bestreden worden.
- Laat na de pluk kippen scharrelen onder de bomen. Zij zoeken onder de verdroogde kruiden de rupsen op en ruimen de aangetaste appels op.
- Behandel de grond onder de bomen met nematoden die de made van de fruitmot opruimt.

Nuttige links:

- FruitABC-blog en https://twitter.com/gdekinder (Hier kan u ook terecht met uw vragen of suggesties)

- Fruitmot aantasting bij appel en peer voorkomen in mei. (Fruit ABC blog)

- Zie ook "Fruit ABC-snoeikalender"
 
 

Voor meer teelt- en rasseninformatie: 

Zie Groente & Fruit Encyclopedie!



Terug naar index

Auteur: De Kinder G.