Houtwal.be --> Fruit ABC-encyclopedie --> Oude tomatenrassen --> Tomaten: zaadwinning (Lycopersicon esculentum)
Er is een zeer grote variatie in tomatenvormen, kleuren en
smaken. Tomatenrassen die gemakkelijk verbasteren worden zoveel mogelijk afzonderlijk
opgekweekt (o.a. de bestomaten en aardappelbladige rassen).
De vroegst rijpe en mooiste tomaten zijn meest aan te raden om zaden van te
winnen. Het heeft weinig zin zaden van tomatenhybriden te winnen, deze zijn
immers NIET zaadvast. Enkel van oude, zaadvaste tomatenrassen (heirloom tomaten)
is het nuttig van zelf zaden te winnen. Van zieke tomaten kan je beter GEEN
zaden winnen.
Neem een bokaal en plak er wat papierplakband op.
Hierop schrijf je eerst de naam van het tomatenras. (vb. 'Whipper Snapper',
'Apricosa', 'Green Zebra', ...)
Ken je de tomatennaam niet, dan kan je noteren: zwarte kerstomaat, bruine ronde,
abrikozensmaak, kersensmaak, appelsmaak, ..
Dan snij je de goed rijpe en gezonde tomaat middendoor ofwel in schijfjes en
haal er met de punt van een bot mes de meeste zaden uit en laat die in een
bokaal vallen. Er komt wat vruchtensap mee uit, maar dat is geen probleem.
Vervolgens doe je er ongeveer 1 of 2 koffielepels kraantjes water bij. Dan met
een vork de inhoud loskloppen zodat de tomatenzaden los zijn van het eventuele
vruchtvlees dat meegekomen is.
Per tomatenras (soort) zeker een ander potje nemen! Per oogst een ander potje
mag, maar moet niet. (Het is wel best altijd de eerste rijpe tomaten te
gebruiken, omdat je dan ook selecteert op vroegheid).
Zet de bokaal met de tomatenzaden en vruchtenbrij op een warme plaats (bijvoorbeeld buiten in de
garage of in een tuinhuis) tot er schimmel opkomt (ca 1 week). Er kunnen tijdens
dat gisten of rotten wat slechte geuren vrijkomen....
Na een week zie je wat schimmel bovenop de tomatenvloeistof staan.
Het laten gisten van de tomatenzaden wordt aangeraden om een betere
kiemkracht te krijgen. De aanwezige remstoffen in en rond de zaden worden dan
afgebroken. Ook blijven de tomatenzaden iets langer kiemkrachtig. Zonder te gisten zou
de kiemkracht ca 10-50% zijn, terwijl met te laten gisten de kiemkracht meestal
90% is. Sommige (oude) tomatenrassen zouden zelfs bijna niet kiemen als ze niet
gegist hebben.
Je werkt aan de gootsteen met een fijne zeef (bloemzeef of iets dergelijke)
en giet de inhoud van dat beschimmeld potje in die zeef. Laat koud water over
die tomatenzaden lopen en spoel de zaden proper. Ondertussen kan je met iets (vinger,
stokje of lepeltje) in de brei roeren zodat na enkele minuten enkel de propergespoelde
tomatenzaden overblijven.
Die propere tomatenzaden hebben dan een gele, bruine, zwartbruine of grijze kleur, naargelang
het tomatenras.
Giet die tomatenzaden uit op een schaaltje (isomoschaaltje of onderbordje) waarop je
eerst het etiket van die bokaal kleeft.
Laat de tomatenzaden op het schaaltje op een luchtige (droge) plaats drogen.
Meestal duurt dat drogen 5-8 dagen. Na 1 of 2 dagen ga je eens kijken en zie je
dat de tomatenzaden als een prop aan elkaar plakken. Met je vingers kan je die droge
prop zaden uiteen wrijven zodat de zaden los komen te liggen op het schaaltje en beter
kunnen drogen.
Daarna een papieren zakje nemen (of maken), etiketteren (naam en datum
noteren) en de droge tomatenzaden erin doen. Bewaar die tomatenzaden op een droge plaats.
(Bijvoorbeeld in een schoenendoos in een kast boven de koelkast).
Goed droge tomatenzaden, droog bewaard kunnen gemakkelijk 4-6 jaar kiemkrachtig
blijven.
Sommige mensen bewaren de droge tomatenzaden in de diepvries gedurende 10-20 jaar met
een goed resultaat.
Overzicht van het winnen van tomatenzaden:
 |
| 1) Verse tomatenzaden in bokaal of pot 2) Gegiste of beschimmelde tomatenzaden 3) Te drogen tomatenzaden 4) Afzonderlijke bijna droge tomatenzaden, na ca één week. |
---
Een overzicht van de beschikbare zaden van tomatenrassen: (Zie in kolom 2 voor
de rijpheidsperiode van die tomatenrassen).
http://www.houtwal.be/vakartikels/tomaten/tomaten.htm
Veel tomatenplezier gewenst!
Guy De Kinder - www.houtwal.be