Houtwal.be
-->
Fruit ABC-encyclopedie -->
Vermeerderen
fruitsoorten ->
Overzicht veredelen -> FAQ
over enten of griffelen
Fruit in de tuin: vegetatieve
plantenvermeerdering door enten of griffelen
|
Interview (2) ter gelegenheid van de
demonstratie op de Workshop van Vitaya op de Tuinexpo te Antwerpen
Het
enten of griffelen van onderstammen (FAQ)
Ter gelegenheid van het verschijnen van het boek
Groente & Fruit Encyclopedie was er op Tuinexpo te
Antwerpen een workshop en interview in samenwerking met de Belgische life-style zender
Vitaya - http://www.vitaya.tv. Meer info over het boek http://www.tuinkrant.com/boekenshop en in het tuinmagazine.
Veel gestelde vragen over het enten van fruitonderstammen. (FAQ):
Fruitvermeerdering: voor- en nadelen van het enten, werkwijze, soorten entingen,
tijdstip van griffelen en nodige materialen. Voor amateurs is de gewone
plakgriffel het beste. Geënte fruitbomen geven sneller vruchten dan zaailingen.
Om te kunnen enten of griffelen hebt u een scherp mes, entwas, enthout,
onderstammen en bindmateriaal nodig.
Overzicht:
Wat houdt het enten van planten in?
Waarom is dat enten nodig?
Wat zijn de voordelen van enten?
Zijn er ook nadelen? Welke?
Waar moet je op letten bij het planten van geënte onderstammen?
Bestaan er verschillende soorten entingen?
Kan men deze techniek (het enten) op alle onderstammen toepassen
of zijn er ook planten die er niet geschikt voor zijn?
In welke periode kan je het best enten (winter,zomer? Droog nat
weer?)
Welke methode is meest aan te raden
voor amateurs?
Waarop
moet je letten bij het planten van geënte fruitbomen?
Van
welke fruitsoorten
zou je beslist geënte exemplaren aanraden en geen zaailingen?
Welk materiaal heb je nodig?
Hieronder volgt een selectie van enkele vragen uit dit interview en
demonstratie. Het zijn enkele veelgestelde vragen van mensen die er over denken om
met het enten te starten. Ook voor de lezers kunnen deze vragen voor nieuwe inspiratie
zorgen!
Wat houdt het veredelen of enten van fruitbomen
een druiven juist in?
Het enten of griffelen is het verenigen van twee verschillende planten, waardoor er een nieuwe plant wordt gevormd. Meestal zijn de ent (het deel dat de productie van fruit moet leveren) en de onderstam van dezelfde soort of geslacht. Zo kan je bijvoorbeeld de
'Sterappel' (syn. ‘Reinette
Rouge Etoilée’) enten op zaailingen van appel. (Soms gebruikt men de
vegetatief vermeerderde 'MM111' als onderstam voor hoogstam appelbomen)
Soms kan je ook verschillende verwante soorten op elkaar enten: peren en mispel op kwee, perzik en abrikoos op pruimenonderstam, kruisbessen op jostabes, enz
. Zie ook plantenfamilies
fruitsoorten
en
Oorsprong en betekenis van plantennamen: "ABC van het plantenlatijn.
Betekenis van botanische namen".
Waarom is het oculeren en enten nodig?
- Sommige planten kan je niet of slechts met veel moeite doen wortelen bij het stekken.
- Gezaaide fruitsoorten groeien heel ongelijk en geven vruchten met verschillende kenmerken.
- Geënte planten geven veel vroeger vruchten dan zaailingen. Een gezaaide okkernoot/
walnoot geeft meestal pas na 10 jaar de eerste noten. Geënte okkernoten geven meestal vanaf het 3de jaar noten. Ook bij gezaaide kiwi’s heb je meestal pas na 10-12 jaar bloemen en vruchten. Bij geënte kiwi’s heb je meestal vruchten na 2
jaar, mits de bestuiving in orde is.
Wat zijn de voordelen van enten? Waarom een onderstam gebruiken?
- Geënte bomen en struiken zijn kleiner en dragen sneller & meer vruchten.
- Geënte druiven dragen vroeger en geven meer trossen. Ook is de levensduur van geënte druiven veel langer.
- Door de juiste soort onderstam te kiezen kan je de groei aanpassen aan de grondsoort.
- Herinplant is mogelijk door een iets sterkere onderstam te kiezen (Bijv. opnieuw appelbomen planten na appelbomen)
Zijn er ook nadelen aan het enten van fruitbomen? Welke?
- Geënte bomen en struiken zijn duurder.
- Regelmatig moet de wildopslag weggeknipt worden.
- Niet alles is op elkaar te enten.
Bij een slechte entcombinatie kan de boom na enkele jaren reeds afsterven. (Bijv.
'Clapp’s Favourite' peer rechtstreeks op kwee geënt). Een tussenstam is soms nodig.
- Je moet over goed enthout beschikken, met vooral gesloten bladknoppen. Het enten van gemengde knoppen & bloemknoppen geeft een minder goed
resultaat.
- Indien je zelf wil enten dan moet je beschikken over
onderstammen, een vlijmscherp mes, snoeischaar, enthout, bindmateriaal en entwas.
Nota:
Wildopslag: de onderstam kan wilde scheuten vormen onder de entplaats. Dit is deels te voorkomen door de onderste ogen te verwijderen (“Onderstam blind maken”)
Waar moet je op letten bij het planten van geënte onderstammen?
- De entplaats (entknobbel) moet bij fruitsoorten steeds boven de grond blijven.
Komt de entplaats toch in de grond dan gaat de boom te hard groeien en wordt hij meestal onvruchtbaar.
- Bij pas geënte onderstammen moet je uitkijken dat de ent niet afbreekt van de onderstam.
- Laat de wortels niet uitdrogen bij het planten: eventueel inlegeren of enkele uren in het water leggen.
- Hou rekening met de groeisterkte van de onderstam bij het bepalen van de juiste
plantafstand. Hierover kan je meer informatie vinden in de Groente & Fruit
encyclopedie.
Bestaan er verschillende soorten entingen?
- Naargelang de dikte van de onderstam heeft men andere entmogelijkheden.
- Op dunne onderstammen zal men meestal de schildgriffel (oculatie), plakgriffel en verbeterde plakgriffel toepassen.
- Op dikkere onderstammen gebruikt men de spleetgriffel en driehoeksgriffel.
- Op heel dikke onderstammen of bomen van ca 10 jaar oud kan men ook de kroongriffel of de stekelvarkensgriffel toepassen.
Ook bij het omenten van oude bomen (april - mei) worden deze 2 methoden
gebruikt.
- Voor beginners is de schildgriffel, plakgriffel en de verbeterde plakgriffel het gemakkelijkste aan te leren.
Kan men deze techniek (het enten) op alle onderstammen toepassen of zijn er ook planten die er niet geschikt voor zijn?
- Normaal wordt al de pitfruit- en steenfruitsoorten geënt.
- Hazelnoten en okkernoten worden bij voorkeur ook geënt. De hogere prijs schrikt sommige mensen wel af.
- Druiven worden meestal niet geënt. Enkel echte kenners kopen toch geënte
exemplaren voor de sap- en wijnproductie.
- Soms kan men ook enten op stekken (= stekenten/ stenten). Hiervoor is wel meer
ervaring nodig.
- Houtig kleinfruit wordt meestal niet geënt, met uitzondering van kruisbessen
die soms geënt worden om mooie stamboompjes te bekomen
- Kruidachtige gewassen zoals aardbeien, bramen en frambozen worden niet geënt.
- Snijrozen worden geënt op onderstammen, maar soms ook
wortelecht gekweekt (Vermeerdering door stekken)
In welke periode kan je het best enten
(winter, zomer? Droog nat weer?)
- Tijdens de maanden december of januari moet er geschikt
enthout of griffelhout verzameld worden. Dit enthout wordt koel
bewaard. Zie artikel "enthout
verzamelen".
- Tijdens de winterperiode (januari tot maart) kan het enten binnen in een werkruimte gedaan worden.
- De onderstammen worden binnen gebracht, geënt en vervolgens buiten ingelegerd of geplant. Bij boomkwekerijen worden de entelingen in de koelcel bewaard.
- In openlucht kan men bij goed weer enten vanaf half maart tot begin juni.
- De weersomstandigheden moeten droog en liefst niet te warm zijn. Een bewolkte
dag is beter dan een zonnige dag.
- Het oculeren of schildgriffelen (enten met één oog)
wordt op vaststaande onderstammen tijdens de maanden juli
& augustus toegepast.
Welke ent- of griffelmethode is meest aan te
raden voor amateurs?
- Tracht eerst met pitfruit (appel, peer en kweepeer) te starten. De lukking is
hier veelal beter dan bij steenfruit (Pruimen, kersen, perzik, abrikoos).
- Bij pitfruit kan je de gewone plakgriffel en spleetgriffel toepassen.
- Steenfruitsoorten (pruimen, kersen, perzik en abrikozen) kan je beter oculeren of schildgriffelen in
augustus
- Tracht enkel ziektetolerante fruitrassen te enten. (Zie
fruitrassenoverzichten in de "Groente & Fruit encyclopedie!)
Waarop moet je letten bij het
planten van geënte of geoculeerde fruitbomen?
- De entplaats moet steeds boven de grond blijven anders gaan de bomen veel te
hard groeien.
- Pas geënte bomen moet je voorzichtig hanteren zodat de enting niet afbreekt.
- Verwijder regelmatig de wildopslag!
Van
welke fruitsoorten zou je beslist geënte exemplaren aanraden en geen zaailingen?
Welk materiaal heb je nodig om
te griffelen/enten of te oculeren?
- Om te enten moet je verschillende hulpmiddelen hebben: een
vlijmscherp entmes, een slijpsteen, snoeischaar, bindmateriaal
(papierplakband of entrekkertjes), entwas, geschikt
enthout en natuurlijk ook geschikte onderstammen.
- Dit materiaal is in de meeste tuincentra verkrijgbaar, met
uitzondering van de onderstammen en het enthout waar je zelf
voor moet zorgen. Sommige onderstammen kan je zelf vermeerderen
d.m.v. winterstekken of door afleggen (marcotteren). Zie
rubriek plantenvermeerdering
Terug naar Index
Bronnen
Bongerd Groote Veen
