Fruit in de tuin: Vegetatief planten vermeerderen door enten of griffelen.

Als u zelf wil enten en zo de diversiteit aan fruit vergroten, dan moet u deze maand enthout snijden en dat bewaren tot er geënt kan worden. Om de entingen kans op slagen te geven, moet dit geknipt worden op een ogenblik dat de knoppen nog volledig gesloten zijn. Als de sapstroom al op gang is, dan zal het enthout uitdrogen tijdens de bewaring. De maand januari is zeer geschikt voor het verzamelen van enthout/ griffelhout. Met dit griffelhout kan u de volgende maanden onderstammen enten. Verzamel stevige, gezonde eenjarige twijgen. Voorzie de bussels van een etiket en bewaar ze op een koele plaats tot je kan enten. Door enthout in rust te gebruiken bij een groeiende onderstam is er een betere kans op vergroeien.

• December en januari zijn de beste maanden om enthout te knippen:

December - januari (soms februari), bij vorstvrij weer. Het enthout bij voorkeur na een vorstperiode knippen, dan zijn de bomen zeker in rust. Bomen in winterrust herken je, doordat alle bladeren afgevallen zijn en de knoppen nog niet uitlopen.

Voor het verzamelen van geschikt enthout moet men soms afwijken van de aanbevolen snoeiperiode. Te laat verzameld enthout is niet meer in rust en geeft minder lukkingskansen. Zie ook "Fruit ABC - Snoeikalender"

Vooral voor steenfruitsoorten (kersen, pruimen, ...) is het erg belangrijk van begin januari reeds enthout te knippen en koel te bewaren.

• Welke plantensoorten enten:

Duidt tijdens het vorige groeiseizoen de beste en gezondste bomen aan.

Indien u van meerdere fruitsoorten ent wil verzamelen, dan doet u dit best in een bepaalde volgorde. Verzamel vanaf januari eerst griffelhout van steenfruit (Prunus-soorten zoals perzik, pruim, kers en abrikoos) en daarna van het pitfruit (appel/Malus, peer/Pyrus, kwee/Cydonia, mispel/Mespilus). De ogen/ knoppen van pitfruit blijven langer in rust dan bij steenfruit. Steenfruit bloeit steeds voor het pitfruit. Steenfruitsoorten zijn o.a. pruimen, perzik, nectarine, abrikoos en kersen. Vooral voor zoete kers is het belangrijk het enthout tijdig te knippen en koel te bewaren.

Ook van kiwi's kan u enthout knippen als u van zaailingkiwi's hebt die u wil enten.
Voor te enten sierbomen en hazelaars (Corylus) raadt men aan het griffelhout reeds in de maand december te knippen en in plastic verpakt in een koelcel/ frigo te bewaren.

• Kenmerken van goed griffelhout:

Men gebruikt steeds eenjarig, recht, goed uitgerijpt en bij voorkeur virusvrije twijgen. Eenjarige twijgen hebben liefst een middelmatige ontwikkeling. De zwakste en allersterkste twijgen gebruikt men bij voorkeur niet. Geschikt griffelhout is 0,6 tot 1,5 cm dik.
De twijgen moeten aan al de eigenschappen van de cultivar voldoen (= rasecht zijn). Tijdens de zomer en herfst kan men de gezondste bomen met de mooiste en talrijkste bloemen/ vruchten reeds aanduiden.
De beste kwalitatieve twijgen knipt men van jonge (één- of tweejarige) bomen/ struiken, die nog in de jeugdfase zijn. Knip vooral eerst de twijgen op de bovenkant van de takken. Deze groeien het hardste en zijn meestal ongeschikt als vruchthout. 
Ook concurrenten van verlengenissen zijn geschikt als enthout.
Verzamel geen twijgen met gemengde knoppen (pitfruit) of met bloemknoppen (steenfruit). Bij enting valt de groei meestal tegen.

Verzamel geen enthout uit snoeihout, want je bent meestal niet zeker welk ras het is. (Tenzij u maar 1 fruitboom gesnoeid hebt...) 

Bladknoppen kan je herkennen doordat deze scherp en tamelijk klein zijn. --> meest aanbevolen Bloemknoppen zijn dik en rond. --> af te raden als enthout Gemengde knoppen bevatten bloemen én bladeren en zijn groter en ronder dan bladknoppen. Eenjarige twijgen zijn meestal onvertakt en de knoppen staan zeer dicht bij het hout. De houtkleur is meestal veel lichter dan dit van meerjarig hout. Aan de overgang van eenjarig naar tweejarig hout kan je meestal een groeiring opmerken. Heb je takjes met vertakkingen verzameld, dan heb je meestal tweejarig of driejarig hout afgeknipt. Meerjarig griffelhout geeft meer mislukking en een zwakkere groeikracht.    De wildopslag onderaan de stam wordt niet gebruikt om te enten. Indien u bij het verwijderen van die wildopslag nog wortels hebt, dan hebt u onderstammen geoogst waar u opnieuw kan op enten.

Verzamelen van enthout bij een appelboom. Verzamel geen takjes met vertakkingen, want dit is meerjarig en heeft een te zwakke groeikracht. De onderste twee twijgen (links en rechts van de stam) is wildopslag van de onderstam.

Bij oude bomen kan het nuttig zijn pas enthout te nemen één jaar nadat men de bomen heeft geprikkeld met een stevige snoeibeurt.

• Busselen en etiketteren van het enthout:

Laat zoveel mogelijk het enthout op een normale lengte en kort het niet in, om uitdroging te voorkomen.

Men bindt het griffelhout in kleine bussels, voorzien van een etiket met de naam van de fruitsoort en de cv/ rasnaam. In één bussel kunnen ongeveer 20-30 twijgen zitten.
Onderaan moeten de twijgen mooi gelijk zitten.
Het binden kan best gebeuren met 2 touwtjes welke heel strak worden aangespannen, zodat de bussel niet uit elkaar valt. Het etiket kan je best net onder de bovenste koord aan één of enkele twijgen vastmaken. 
Sommige boomkwekers doppen de ondereinden van de twijgen even in warme entwas tegen het uitdrogen.

• Enthout goed bewaren zodat het later bruikbaar is:

Het met veel zorg geknipt enthout moet gepast bewaard worden. Met zorg bewaard enthout kan gedurende verschillende maanden gebruikt worden om te enten. 
Goed bewaard enthout is te herkennen doordat het niet uitgelopen of uitgedroogd is.
Door onze zachtere winters geeft een bewaring buiten, afgedekt tegen een noordenmuur, dikwijls geen goed resultaat. Een bewaring in een frigo/koelkast in gesloten flessen kan een beter resultaat geven.
Grote hoeveelheden enthout kunnen ook buiten in een afgedekte kuil bewaard worden. Let wel op dat de (woel)muizen wegblijven....

Bewaarplaatsen voor enthout:

• Nuttige tips:

- Je kan ook van jonge aangekochte bomen enthout knippen. Deze bomen worden bij de boomtelers meestal in grote koelcellen bewaard. 
Let op! Niet alle fruitrassen of cv's mogen vrij vermeerderd worden! Bij twijfel eerst even navragen.

- Bomen behandeld met V.B.C. of vruchtboomcarbolineum (gewasbeschermingsmiddel voor de winterperiode) zijn meestal niet meer geschikt om enthout van te nemen. (Momenteel is het gebruik van VBC in België op fruitgewassen niet meer toegestaan/ erkend).

- Het te gebruiken enthout slechts met kleine hoeveelheden uit de bewaarplaats halen, anders droogt dit enthout te snel uit.

- Bewaren van enthout aan een noordenmuur: Bussel enthout met etiket ingegraven aan noordenmuur. (= koele bewaarplaats) Het middenste deel van de bussel mag omwikkeld worden met bruin papier tegen het uitdrogen van de ogen. Voorzie elke bussel van een duidelijk etiket. Let op voor schade van (woel)muizen. Na een vorstperiode de bussels opnieuw aantrappen, om het uitdrogen te voorkomen.

.

De onderstam moet in groei voorop t.o.v. de ent: - De onderstam moet bij het enten in groei voorop zijn. Daarom is het noodzakelijk van tijdig enthout "in rust" te verzamelen. 1. Onderstam in groei en ent in rust. (= ideaal voor lukking) 2. Slapende onderstam en uitgelopen enthout. (= grote kans op mislukking) Onderstammen kunnen in december ingepot/opgepot worden en langzaam in een kas/serre in groei getrokken worden. In het vroege voorjaar kunnen ze dan binnen geënt worden. Deze werkwijze is zeer geschikt voor kiwi's en walnoten/okkernoten.

De Kinder G.  Laatste aanpassing: 19/01/10