Houtwal.be --> Fruit ABC-encyclopedie --> Vermeerderen fruitsoorten  -> Overzicht veredelen -> Oculeren en chipbudding: voor- en nadelen, onderstammen


 

Fruit in de tuin: plantenvermeerdering

Auteur:
Guy De Kinder - www.houtwal.be
 

Plantenvermeerdering door oculeren of schildgriffelen en chipbudding (oogenten). 

 

 
 

1. Algemeenheden bij oculeren en chip-budding:

  • Oculeren/ schildgriffelen:

Oculeren, schildgriffelen, T-budding. Enten met slechts een oog. Oculeren is een veredelingsmethode (entmethode) waarbij de onderstam als een T wordt aangesneden. De ent/ oculatie bestaat uit slechts één oog en wordt schildvormig aangesneden.
  • Chip-budding/ oogenten

Planten vermeerderen door chipbudding of chip-budding. Enten met één oog. Bij chip-budding bestaat de oogent ook maar uit één oog, maar deze oogent wordt als een omgekeerde U-letter aangesneden. Uit de onderstam wordt eveneens een schijfje schors + hout uitgesneden, welke op een omgekeerde U-letter gelijkt.

2. Voor- en nadelen van oculeren en oogenten. 

  • Bij het schildgriffelen of oculeren moet de schors van de onderstam loskomen!

- Om te kunnen oculeren moet de schors van de onderstam goed loskomen. Is dit niet het geval, dan kan men trachten de groei te bevorderen door bij te mesten met een stikstofmeststof. Na een week ongeveer zou de groei moeten verbeteren, zodat de schors ook beter loskomt. Men kan oculeren vanaf begin augustus tot begin september. (Mits de schors loskomt bij het aansnijden van de "T-vormige" letter.).
Voor liefhebbers geeft het oculeren meestal een goede kans op lukking.

  • Chip-budding of oogenten

- Chip-budding zal men toepassen als o.a. de schors niet loskomt. Sommige boomkwekers geven toch de voorkeur aan chip-budden omdat het meer lukking zou geven. Het enthout/ griffelhout moet bij chip-budding voldoende dik zijn. Voor minder geoefende personen geeft chip-budding meestal een minder goed resultaat dan het oculeren. 

  • Toebinden bij het chip-budden:

Het toebinden bij chip-budden is bijzonder belangrijk. Het moet voldoende nauwkeurig en stevig gebeuren. De oogent moet tegen de onderstam geklemd zitten. Ook mag er geen water in de wonde kunnen dringen.

3.Tijdstip om te chip-budden

 Rozen: juli - augustus, Prunus: (Sier-) pruim, en (Sier) perzik: juli (augustus) Prunus: sierkers en kers: juli Malus (appel, sierappel): augustus , Pyrus (peer): augustus; Kweepeer (vruchten): augustus.

4. Werkwijze.

Zie bij vorige artikels (zie onderaan bij links en bronnen)

5. Gebruik van onderstammen:

  • Waarom veredelen/ enten op onderstammen?

Sommige plantensoorten kan men stekken of vermeerderen door aanaarden. Toch zal men meestal de voorkeur geven aan oculeren of enten op een bepaalde onderstam. (De onderstam is het gedeelte van de boom dat de wortel draagt). Onderstammen van peer en pruim kan men tamelijk gemakkelijk vermeerderen d.m.v. winterstek.
  • Voordelen van het gebruik van onderstammen (fruitboomteelt):

* Men heeft een resistentie tegen ziekten en virussen. Herinplant is mogelijk zonder grondontsmetting, door een iets sterker groeiende onderstam te gebruiken.
* Aanpassing aan de grondsoort is mogelijk. Men kan ook op slechtere gronden fruitbomen of struikrozen planten.
* Men kan de stam vormen met de onderstam. Men kan de onderstam laten groeien tot op 1 m (1m20) en daar het fruitras oculeren.
* Men kan onderstammen kiezen met een goed wortelgestel, zodat men later geen steunpaal moet gebruiken. De appelonderstam 'MM106' heeft op latere leeftijd geen steunpaal nodig.
* Men kan verschillende fruitrassen op 1 onderstam zetten . Dit kan interessant zijn voor liefhebbers met weinig plaats. (Dit is meestal niet bruikbaar voor beroepsfruittelers.)
* Groeiregeling is mogelijk. Men kan reeds op kleine boompjes fruit krijgen.
* Vruchtbaarheidsregeling is mogelijk. Inplaats van 5 tot 10 jaar op de vruchten te wachten, kan men door zwakke fruitboom-onderstammen te gebruiken reeds het jaar na het planten fruit plukken.
Planten vermeerderen: Ongeslachtelijke plantenvermeerdering d.m.v. enten of griffelen Vaktermen bij het gebruik van onderstammen.

 

Een boom op tussenstam is tweemaal geënt. Er zijn dus twee entplaatsen te zien. Sommige perenrassen staan op een tussenstam.


6. Oculeren/ enten van rozen op een onderstam 
(Waarom rozen oculeren?)

  • Rozen worden meestal om verschillende redenen geoculeerd:

    • Gemakkelijke/ snelle vermeerdering
    • Snel verkoopbare plant
    • Oculeren/ enten lukt beter dan stekken
    • Betere groeikracht
    • Geen stekserre nodig
    • Langere levensduur

1) Het is een zeer gemakkelijke vermeerderingsmethode. Op korte tijd kan men honderden nieuwe planten bijmaken. (Vermeerderen) De lukking is bijna 100 %. Men heeft weinig arbeidsintensieve nazorgen nodig.

2) Doordat men flinkgroeiende onderstammen (zaailingen) gebruikt krijgt men op korte tijd (1 jaar) een grote, verkoopbare plant.

3) Sommige rassen zijn moeilijk te stekken. Vermits men geen risico wil lopen, zal men de voorkeur geven aan het oculeren. Geoculeerde rozen zijn ook vlugger groot, dan moest je deze rozen stekken.

4) De groeikracht van alle rozenrassen op een onderstam is veel groter dan van gestekte planten.
Rozen moeten, in tegenstelling tot appel, peer, kers en pruim niet verzwakken in groei, maar zo sterk mogelijk groeien. Hoe sterker ze groeien, des te meer bloemen kunnen ze geven.

Bepaalde rassen van rozen (heesterrozen) stekt men ook reeds enkele jaren. Het zijn meestal van nature uit sterk groeiende rassen.

5) Men heeft geen stekserre nodig om deze te vermeerderen. De meeste rozen zou men ook kunnen vermeerderen d.m.v. zomerstek. Een goed geïnstalleerde serre is veel duurder dan een stuk landbouwgrond.
Geoculeerde rozen zijn dan ook meestal goedkoper dan gestekte rozen.

6) Geoculeerde rozen zouden ook langer groeikrachtig blijven dan gestekte planten.

7. Oculeren/ enten van kers-onderstammen

-   Kersonderstammen Prunus avium 'F12/1' en 'Colt'. 
Hierop kan men oculeren/ chip-budden, zure kersen (krieken), zoete kersen en sierkersen. 
Enten in het vroege voorjaar met geschikt enthout is ook mogelijk. 

8. Oculeren/ enten van pruim, abrikoos, amandel, perzik

Pruimonderstammen Prunus domestica 'St.Julien A' en 'Brompton'. 

Men kan hierop oculeren: pruimen, abrikozen, amandels en perziken. Eveneens kan men er sierpruim, sierperzik en Prunus triloba op oculeren. 

Indien de oculatie mislukt kan men herkansen d.m.v. de verbeterde plakgriffel in het voorjaar.

9. Enten van peren, kwee en mispel

Cydonia oblonga 'Kwee A' en 'Kwee Adams' (peeronderstam): Oculeren kan in augustus/ begin september. Op deze onderstam kan je andere kweeperen maar vooral ook peren (Pyrus communis) oculeren. 

Planten vermeerderen. Cydonia oblonga 'Kwee A': onderstam voor kweepeer en peren.Blad van Cydonia 'Kwee A' Cydonia oblonga vrucht           Pyrus communis: peer

 

- Voor sommige perenrassen ('Clapp's F.' en 'Triomphe de Vienne') is op Cydonia oblonga (= kwee) een tussenstam/ tussen-ent wenselijk.  Als tussenstam kan men 'Beurré Hardy' en 'Doyenné du Comice' gebruiken.

- Cydonia (kweepeer/ kweeappel) kan je ook veredelen op Cydonia 'Kwee MA' en 'Kwee Adams', een Crataegus- en op een Sorbus-onderstam. Op deze onderstammen kan je ook mispels (Mespilus germanica) enten.

10.Appels op peren oculeren/ enten?

- Entingen/ oculaties tussen het appelras 'Gloster' en het perenras 'Stuttgarter Geisshirtle' zijn mogelijk. Ook entingen tussen 'Melrose' (appel) en 'Beurré Alexandre Lucas' (peer) zijn mogelijk.

Succes als je het eens wil uitproberen!

Laatste aanpassing op 22/11/13

Dit artikel werd samengesteld door G. De Kinder - www.houtwal.be

 
Bronnen - Literatuur - foto's :

Familie en verwantschap bij het enten of oculeren   

 

 

Stel een vraag of stuur een opmerking aangaande dit artikel via het discussieforum en http://twitter.com/gdekinder

© Copyright 2000, Guy De Kinder, alle rechten voorbehouden, www.houtwal.be