Houtwal.be --> Fruit ABC- encyclopedie --> Warmteminnende en exotische fruitsoorten --> Kaki en sharonfruit (Diospyros kaki)

Exotisch fruit in de tuin: kaki en sharonfruit zijn ook zelf te kweken in warme, beschutte tuinen!

Door Guy De Kinder - www.houtwal.be

Reizen naar verre landen leert ons nieuwe smaken kennen. Ooit waren bananen en sinaasappels vruchten uit exotische landen. Later leerden we ook kiwi's en passievruchten kennen. Maak ook eens kennis met de kaki, sharonvrucht en de persimoen in de fruitwinkel en als ze u bevallen, waarom ze niet zelf kweken in uw tuin? Kaki, persimoen, dadelpruim en sharonvruchten zijn op warme, beschutte plaatsen ook te kweken. Sommige (onrijpe) kakirassen hebben een wrange nasmaak, maar bij volledige rijpheid krijgen ze meestal toch een zoete smaak. Sommige kakirassen zijn zelfbestuivend en pitloos, maar de vruchten vallen wel gemakkelijker af.

Betekenis van Diospyros en verschil tussen kaki, sharonfruit en persimoen:

Diospyros kaki en Diospyros kaki = kakivrucht, sharonvrucht, (EN: Japanese persimmon, Japanese kaki)
Diospyros virginiana = persimoen, (EN: American persimmon, Common persimmon, Persimmon, White ebony.)
Diospyros lotus = dadelpruim, (EN: Date-plum, Lotus persimmon, Lotustree)
De winterhardheid van de kaki zou opvallend verbeteren als hij geënt worden op de Diospyros virginiana of op de Diospyros lotus.
Het geslacht Diospyros behoort tot de plantenfamilie Ebenaceae (Ebbenhoutfamilie)
De wetenschappelijke naam Diospyros (Grieks) is afgeleid van "dios" goddelijk en "pyros" tarwe of vrucht; goddelijke vrucht of godenvrucht voor de ziel; de vruchtsoorten die in Japan worden gekweekt, moeten zeer smakelijk zijn.
De soortnaam kaki is de afkorting van de Japanse naam "kaki-no-ki" voor een rode vrucht.

Wat zijn de beste kakirassen om aan te planten en wat met de soms wrange smaak bij kaki's en sharonvruchten?

De meest aanbevolen niet-astrigente rassen smaken niet wrang omwille van hun laag looizuurgehalte: 'Triumph' (SHARON), 'Jiro', 'Gosho', Suruga', 'Fuyu' en 'Fuyuyaki'
Andere interessante kakirassen met een hoge productie, middentijdse of late bloei en weinig gevoelig voor vruchtval: 'Maekawa Jiro', 'Matumoto Wase Fuyu' en 'Yamato'
Sharonvruchten zijn veredelde of verbeterde rassen van de oorspronkelijk in het wild groeiende kaki's. In de fruitwinkels treft men meestal enkel sharonfruit aan. Vooral rond de feestdagen in het najaar treft men ze veel aan in de winkel.
Sharonvruchten ('Triumph' - SHARON) kan u ook eten als ze nog hard zijn, omdat ze veel minder looizuur (tannine) bevatten. Toch is de smaak van sharonfruit beter als ze volledig rijp zijn.
De echte of originele kakivruchten (met astrigente smaak) moet u eten als ze volledig rijp zijn. Hiervoor laat men de vruchten na de bladval nog enkele dagen of weken hangen. Ze hebben dan een donkeroranje kleur. Onrijpe kaki's smaken wrang door de grote hoeveelheid looizuur (= tannine) die ze bevatten.
De rijpe kakivruchten zijn rijk aan vitamine C, beta-caroteen (Vitamine A) en suikers. Het zijn net als druiven energierijke vruchten.

In welke landen wordt de kaki geteeld en landen van oorsprong?

Oorspronkelijk groeide de kaki en de persimoen in de gematigde gebieden van China, Japan, Birma, Noord-India, Korea en Vietnam. De bomen komen in het wild voor, maar worden ook al honderden jaren gecultiveerd.
Nu worden deze bijzondere exoten ook geteeld in Italië, Spanje, Algerije, Israël, Brazilië en Nieuw-Zeeland.

Kenmerken van de kaki- en sharonvruchten:

Het zijn platronde vruchten, gelijkend op vierkante tomaten, met een doorsnede van 5 tot 10 cm. Bovenaan hebben ze groene kroonblaadjes.
De schilkleur is afhankelijk van het kakiras en kan variëren van geel, geeloranje tot donkeroranje.
Soms is de schil gegroefd.

De binnenkant van de kakivruchten is verdeeld in afzonderlijke delen die gevuld zijn met zacht vruchtvlees en met een variërend aantal pitten (Pitloos bij parthenocarpe rassen).
De rijpe sharonvruchten uit de winkel smaken zoet, soms met een banaan- of vanillearoma. Sommigen vinden dat ze smaken zoals peren en abrikozen.
De kakivruchten rijpen hier in de late herfst (einde oktober-begin november) gedurende een drietal weken. Een beetje vorst is soms nuttig om het looizuur (tannine) af te breken. De vruchten mogen zelfs na de bladval enkele dagen of weken blijven hangen.
In de winkels hebben de vruchten een gewicht van 200-350 g en een grootte van 8-10 cm.
Bij de gewone rassen van kaki's hebben de vruchten een opvallend wrange smaak door een hoog taninnegehalte.
De goed rijpe kakivruchten zijn geschikt voor verse consumptie en voor verwerking in desserts of tot jam. Gedroogd zouden de vruchten een lekkernij zijn.
De vruchten zouden geneeskundige eigenschappen hebben.

Kenmerken van de kaki- en sharonplant:

Kaki's zijn bladverliezende bomen of struiken die 3-5 meter hoog kunnen worden. De bomen gelijken enigszins op appelbomen.
De ovale, leerachtige bladeren zijn ca 20 cm lang.
De onopvallende bloemen zijn omgeven door een groene kelkkoker. Zij ontwikkelen zich in juni vanuit de bladoksels van één jaar oude takken. De vrouwelijke bloemen staan afzonderlijk en zijn crèmekleurig, terwijl de roze gekleurde mannelijke bloemen met drie bij elkaar staan.
De kakizaden zijn kastanjebruin en hebben ongeveer de grootte en vorm van amandelen. In de gekochte vruchten zijn zelden zaden te vinden.
In het najaar krijgen de bladeren een rode of gele herfstkleur.

Bloei en bestuiving van kaki's:

Kaki's bloeien rond half mei-einde mei.
Voor een goede productie (grotere vruchten) is kruisbestuiving van een ander ras nuttig.
De meeste kakirassen geven ook parthenocarpe vruchten, zodat alleen planten ook mogelijk is. Deze vruchten bevatten dan geen zaden.
Indien er vruchten zijn zonder bestuiving (parthenocarp), dan is de vruchtrui in augustus opvallend groot. Ook later is er regelmatig nog vruchtval.
Een mannelijke bestuiver zorgt voor grotere vruchten die minder gemakkelijk afvallen. De vruchten bevatten dan ook pitten.

Teelttips om goed kaki's te kweken:

De eerste jaren moet de kakiplant goed beschermd worden tegen strenge wintervorst. Men raadt soms aan de eerste twee jaar in een kas te overwinteren.
De volgende 5 jaar bij strenge vorst goed afdekken of er een plastieken kas rond bouwen. Vanaf het tiende jaar zou de kaki de meeste winters hier goed doorstaan. In volledige winterrust verdragen de planten temperaturen tot -18°C. Einde maart, begin april lopen ze soms al uit en dan zijn de jonge scheuten erg kwetsbaar voor lentevorst.
Kies laatuitlopende rassen, deze zijn minder vatbaar voor lentevorst. Kies vooral vroegrijpende rassen die in oktober al rijpen.
Ze kunnen groeien op normale, goed doorlatende tuingrond.
Kies een warme standplaats beschut van noorden- en oostenwind. (Geen ochtendzon en uit de wind planten).
Meestal zijn de planten niet of weinig ziektegevoelig. In de kas/ serre kunnen soms schildluizen op de bladeren voorkomen.
Vogels kunnen de onrijpe vruchten beschadigen, zodat ze best beschermd worden met een net of met vliesdoek zodra de bladverkleuring en bladval begint. De vruchten kunnen best na de bladval nog een tijdje blijven hangen. Lichte nachtvorst doet de looizuren sneller afbreken. Vruchten die begin november toch afgeplukt worden kunnen binnenshuis ook narijpen tot ze volledig zacht zijn.
Onrijpe kakivruchten worden sneller eetrijp door ze samen met enkele rijpe appels in een papieren zak te bewaren.
Rijpe vruchten krijgen een geel-oranje kleur en smaken zoet zoals rijpe abrikozen en peren.
Let op met snoeien. Zie "Fruit ABC - Snoeikalender"

Kaki's vermeerderen door zaaien, stekken of enten?

Vermeerdering van kaki's kan door zaaien, door afleggen en door enten.
Stekken van kaki's is niet mogelijk.
Geënte kakiplanten geven meestal na ca 3 jaar vruchten. Bij zaailingen duurt het soms 10 jaar.
Als onderstam voor kaki's wordt meestal de Diospyros lotus (lotusboom) gebruikt. (De vruchten van de lotusboom zijn slechts 1-2 cm groot en hebben weinig smaak). Door het gebruik van deze onderstam zouden de kaki's vroeger vruchtbaar zijn en trager uitlopen in het voorjaar, waardoor ze minder vatbaar zijn voor lentevorst.
Enkel de Diospyros virginiana (persimoen) is te vermeerderen door stekken (wortelstekken en winterstekken van meerjarig hout van ca 1,5-2 cm dik)
Zie ook rubriek "plantenvermeerdering door zaaien, stekken en enten" en "Fruit ABC - Stekkalender"

Kaki's zelf zaaien?

Soms lukt het eens van een pit in een kakivrucht te vinden.
De maanden januari-februari zijn ideaal om dat zaaien uit te proberen.
Verwijder dan goed het vruchtvlees en spoel de pit goed proper.
Laat de pit een dag weken in lauwwarm water en zaai hem dan in een potje gevuld met lichtvochtige zaai- en stekgrond.
Plaats dit zaaipotje op kamertemperatuur (18-22°C) en leg een glasplaat of plastiekfolie bovenop het potje zodat de zaaigrond niet kan uitdrogen.
Na ca 2-4 weken kiemt het zaadje.
Zodra het eerste echte blad verschijnt kan de zaailing in een grotere pot met potgrond geplaatst worden.
Om verbranding te voorkomen mag het jonge ingepot plantje in het begin niet in de volle zon staan.

Snoeien van kaki's:

Beperk het snoeien, maar probeer toch een luchtige boom te bekomen.
Een luchtige kruin is te bekomen door enkele kruisende en te steil groeiende takken weg te snoeien.
Ook te laag hangende takken kan men wegsnoeien.
Indien een stamvorm gewenst is, dan de onderste takken geleidelijk aan verwijderen.
De takken zijn opvallend broos en breken gemakkelijk af door een te zware vruchtdracht of bij sterke wind. Ook de vruchten zijn gevoelig voor windschade, door het wrijven tegen de takken.
Bloemen en vruchten komen op korte eenjarig twijgen.
Sterke twijgen kunnen bloeiende scheuten vormen vanaf de 5de tot 9de knop. Sterk groeiende takken of twijgen worden ingekort op ca 35cm en de nieuwe zijtwijgen kunnen het jaar erop bloeiende twijgjes vormen.
De snoeitijd van vorstgevoelige, jonge bomen is half mei - einde mei. Probeer 3 gesteltakken te bekomen door drie goed geplaatste twijgen te behouden en de overtollige twijgen aan de harttak te verwijderen. Bovenaan de stam wordt een jonge scheut behouden als verlengenis. Zorg dat er veel licht binnenin de kruin kan komen.

Persimoen of persimmon oogsten? (Diospyros virginiana)

De vruchten van de persimoen lijken erg op deze van de kaki. In vergelijking met de kaki is de vruchtbaarheid groter en de vruchtgrootte kleiner. De vruchten moeten bij volledige rijpheid geoogst worden om eetbaar te zijn. Lichte nachtvorst bevordert het afrijpen van de vruchten.


In 2007 zijn de eerste persimoenvruchten rond 20 oktober rijp. De vruchten van de Diospyros virginiana zijn veel kleiner dan kakivruchten.	De vruchtgrootte van de persimoen is ca 3-5 cm. De vruchten zijn eetbaar als ze mals aanvoelen, iets rimpelen en bij het aanraken loskomen. Even schudden aan een tak laat ook de eetrijpe vruchten loskomen.
Foto's genomen bij Johan Van Driessche

Ervaringen, suggesties en vragen?

Moeilijke woorden? Zie rubriek 'tuintaal"
Hebt u bijzondere ervaringen met het zelf kweken van kaki's of sharonvruchten? Laat het weten!
Kent u nog adressen waar plantgoed van de Diospyros kaki te bekomen is? Graag een seintje!
Contact opnemen met de auteur (Guy De Kinder) (Klik op de link om een berichtje op te stellen)

Plantgoed van de kaki te bekomen bij:

* Johan Van Driessche:
pawpaw@telenet.be
tel 09/362.45.02
te 9860 Oosterzele
(Oost-Vlaanderen)

* Dithmar Guillaume (BE)
B-9230 Wetteren-ten-Ede (nabij Gent, O.Vl.)
d-guillaumeATscarletDOTbe
leverancier van kaki's (kaki, virginiana,+ soortkruisingen) moerbeien (ook 'Pakistan')
en vele andere "edible landscaping" planten zoals Hovenia, vruchtmeidoorns, pawpaw, etc.

* Kruisbessenproeftuin
Marc Geens te Zomergem

* Bakker - Hillegom (NL)
(70 cm hoog en zonder zijtakken --> 20 €)

Terug naar index warmteminnende planten
Index - home
Laatste aanpassing op 21/01/2010